Sayfa 703Prof. Dr. FARUK EREM…
1. Totaliter plân - Demokratik plân (a — Emredici plân b — Kredi politikası c — Selektif…
Plân kavramı Yeni Anayasamızla geldi. Bankalar Kanunu Anayasadan evveldir. Bankanın…
1. Totaliter plân - Demokratik plân: Plân fikrinde «merkezîleştirme» kavramı…
a — Plânda «koordinasyon» özelliği vardır. Fakat ancak «emredici plân» bunu sağlayabilir.…
Karma-ekonomili ülkelerde plân teşebbüslerin bünyesine hükmedemez. Onları olduğu…
b — Bir memleketin genel ekonomi politikasına, bankaların takip ettiği kredi politikasının…
Şu soru gereklidir? Bankaların kredi politikalarını bağımsızca saptamak olanakları…
c — Selektif kredi deyimine, plânın istediği alanlara kredi anlamını verecek olursak,…
ç — Emredici plânda, bankalar plânın isteklerine uygun kuruluştadırlar. Örneğin her…
2. Güdümlü ekonomi - Plânlı ekonomi: Plân bütün İktisadî faaliyetleri kapsarsa…
3. Kredi hadleri: «Kredi hadleri»ni kanunla tesbit etmek usulünün plânla ilgisi var mıdır? Bu usul her şeyden evvel bankayı korumak gayesini güder. Maksat «riskin dağılması» dır. Fakat sermaye ve ihtiyatların % 10 nu ile sınırlanmış kredi (Bankalar Kanunu, m. 38) kavramı yanında bazı sektörlere % 25 oranı kabul edilince bunun bir anlamı da risk kavramının zayıflaması, bazı sektörleri teşvik amacının tercih edilmesi demektir. O halde Bankalar Kanunu, Anayasa ile Plân esasının kabulünden daha evvel «teşvik edilen sektörler» anlayışım benimsemişti. Fakat kanımda tek tek sayılan bu sektörlerle her dönemde plânın tercih edeceği sektörler arasında daha şimdiden bir çelişme meydana gelmiş gibidir.Kanunun gösterdiği sektörler o kadar geniş deyimlerle işaret edilmiştir ki konuları…
4. Genel kredi plânı: «Bütün bankalar için bir kredi plânı» yapmak ve buna…
a — Bunların başında faiz haddi, reeskont oranı veya bunları çeşitli koşullara bağlamak…
b — Önceden müsaade almak usulüne teşvik edici tedbir diyemeyiz. Bu sadece menfi…
c — «Kullanılmayan kaynaklar», plâsmandan fazla mevduat ciddi bir «sakınca» haline…
ç — Bankaların plâna uymak zorunluğu var mıdır? Örneğin bankalar kredi politikalarını,…
d — Banka, plâsmanında «güvenlik» aramak zorundadır. Beklenen emniyeti sağlayamıyorsa…