2.Tasarı’nın Özel Hukuka İlişkin Düzenlemeleri
Tasarı’nın 2. maddesinde, bankaların çek hesabı açılmasıyla ilgili olarak araştırma…
‘Araştırma yükümlülüğü, çek hesaplan ve çek defterleri…
MADDE 2…
(l) Bankalar, çek hesabı açılması ile ilgili olarak bu Kanunla kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, çek hesabı açtırmak isteyenin yasaklı olup olmadığını bu Kanun hükümlerine göre araştırırlar; ayrıca ilgili kişinin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenmesinde gerekli basiret ve özeni gösterirler.…
(2) Bankalar, çek hesabı açtırmak isteyenlerin yasaklılık durumuna ilişkin adlî sicil kayıtlarını, açık kimliklerini saptamak için fotoğraflı nüfus cüzdanı veya pasaport örneklerini,…
(3) Çek hesabı ilgilinin veya yasal temsilcisinin imzası olmadan açılamaz; bu hüküm, diğer banka hesapları bakımından da geçerlidir. Çek hesabı açılmasını veya mevcut çek hesabından çek defteri verilmesini isteyen kişi, her defasında tacir olup olmadığı ve kendisi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığı hususunda bankaya yazılı beyanda bulunur. Tacir tüzel kişiler adına verilecek beyannamede ayrıca, yönetim organında görev yapan, temsilcisi olan veya imza yetkilisi olan kişilerin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığı belirtilir.…
(4) Hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı bulunan gerçek kişinin, yönetim organında görev yaptığı, temsilcisi veya imza yetkilisi olduğu tacir tüzel kişiye çek defteri verilmez…
(5) Çek defterleri bankalarca bastırılır.…
(6) Çek defterlerinin baskı şeklini belirleyen esaslar, Maliye Bakanlığı, Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Katılım Bankaları Birliğinin görüşü alınarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca Resmî Gazetede yayımlanacak tebliğle düzenlenir. Tacir olan ve tacir olmayan kişilere verilecek çekler ile hamiline düzenlenecek çekler, açıkça ayırt edilebilecek biçimde bastırılır. Hamiline düzenlenecek çekler için sadece bu çeklere ilişkin işlemlerin işlendiği ayrı çek hesapları açılır. Hamiline düzenlenecek çeklerde, hamiline çek defteri yapraklarının kullanılması gerekir. Çek yapraklarının üzerinde “hamiline” ibaresi matbu olarak yer alır.…
(7) Çek defterinin her bir yaprağına,…
a) Çek hesabının numarası,…
b) Çek hesabının bulunduğu banka şubesinin adı,…
c) Çek hesabı sahibi gerçek kişinin adı ve soyadı, tüzel kişinin adı,…
ç) Çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişinin vergi kimlik numarası,…
yazılır. Sayfa 241…
(8) Tüzel kişi adına çek düzenleyen kişinin adı ve soyadı, düzenlenen çek üzerine açıkça yazılır.…
(9) Türk Ticaret Kanunundaki unsurları taşıması kaydıyla, düzenlenen çekin bu maddede yer alan koşullara aykırı olması çekin geçerliliğini etkilemez.…
(10) Çek hesabı, ancak sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi ya da mevduat zamanaşımı süresinin dolması üzerine kapatılabilir. Çek hesabı kapatıldıktan sonra, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde ibraz edilen çekler karşılıksızdır işlemine tâbi tutulur. ’…
Maddeye ilişkin genel gerekçede ve madde gerekçesindeki açıklamaları kısaca özetlemek…
a) Bankaların çek hesabı açılmasıyla ilgili olarak araştırma ve özen yükümlülüğü kapsamında…
Eleştiri: Bankanın inceleme yükümlülüğünü düzenleyen ikinci maddenin birinci…
b) Maddenin üçüncü fıkrasında kişinin kendisinin veya yasal temsilcisinin imzası alınmadan kişi adına hesap açılamayacağı hüküm…
Eleştiri: İkinci maddenin üçüncü fıkrasında çek hesabının ancak ilgili veya…
Diğer yandan Tasarı’da çek hesabının açılmasını veya mevcut bir hesaptan çek defteri…
c) Dördüncü fıkrada, hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı bulunan…
Eleştiri: Tasarı ikinci maddesinin dördüncü fıkrasında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunan kişileri suçlu olarak nitelendirecek bir düzenlemeye yer vermiştir. Hükümde bu kişilerin yönetim organında görev yaptığı, temsilci veya imza yetkilisi olduğu tacir tüzel kişiye çek defteri verilmeyeceği düzenlenmektedir. Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik durum düşünüldüğünde kişilerin ekonomik nedenlerle karşılıksız çek keşide etmiş duruma düşmeleri az rastlanabilecek bir durum değildir. Özellikle de ileri tarihli çek uygulamasının yaygınlığı göz önünde bulundurulursa kişilerin çekin
d) Çekler hakkındaki Cenevre Yeknesak Kanunu, dolayısıyla Birlik'e dahil Avrupa ülkeleriyle…
Kişinin, bir ticari ilişki çerçevesinde ve tacir sıfatıyla düzenleyeceği çekin münhasıran…
Eleştiri: Tasarı’da eleştiriye açık diğer bir husus ise tacirlerin düzenleyeceği…
EN
TR
