Cumhuriyetin Yüzyılında Geçici Hukuki Koruma Olarak İhtiyati Haciz

Çünkü ödeme emri ve haczin ihbarı sui niyet sahibi borçlulara adeta hile ve kaçamak yollarını hatırlatmak gibi makûs bir tesir yapıyor. Bu sebebe mebnidir ki alacağı mahkemeye oldukça kanaat verecek bir vesikaya bağlı olan alacaklıyı hüsnü niyetinden şüphe caiz olan borçlusuna karşı, eskiden olduğu gibi, mal kaçırmağa meydan vermiyecek bir tedbiri mahkemeden istemek salâhiyetile teçhiz etmek icap eder. Alacaklının elindeki vesika kat’ileşmiş bir ilâm bile olsa, bazı hallerde icraî hacizden evvel ihtiyatî haciz kararı almağı tercih etmesine ihtiyaç hasıl oluyor. Vesika bu mahiyette olunca, borçlunun bir suretle borçtan kurtulmuş olması gibi zaif ihtimallere mebni alacaklıdan teminat aramak bile zait görülür. Yalnız ilâm henüz katileşmemiş ise, yahut alacaklının elindeki vesika, sahteliği veya cebir, hile gibi rızayı ifsat eden hallerden birine müstenit olduğu iddia edilebilmek ve mukabilindeki ödemelerin adî makbuzlarla vukuu ihtimalden uzak ve âdete muhalif sayılmamak itibarile, ilâm kuvvetini tamamile haiz olmıyan resmî senetlerden ise, haciz istiyenden teminat aramak lâzım gelip gelmediğinin takdirini mahkemeye bırakmak muvafık olur. Bunlar haricinde bir vesikaya, istinatla haciz istiyen alacaklının, şayet takip veya dava neticesinde haksız çıkarsa aleyhine ihtiyatî haciz kararı verilen kimsenin bu yüzden uğrayacağı zarar ve ziyana karşı muteber teminat göstermesi lüzumu söz götürmez. Haciz istiyenin hakikaten muaccel bir alacağı bulunduğuna mahkemece oldukça bir kanaat hasıl olması kâfi bir şart olduğundan, mahkemenin iki tarafı dinleyip dinlememekte serbest bırakılması muvafıktır. Mahkemenin bu serbestlik hakkını alacaklı tarafından arzedilen delillerin mahiyetine ve halin icabına göre kullanması lâzım geleceğini söylemeğe hacet yoktur. Kanunun sekizinci babında yapılan tadiller yukarda hulâsa edilen esaslara müstenit ve komisyona mevdu talep ve …

Belgesay bu düzenlemeyi eleştirmiş, hakkı herhangi bir tehlike altında olmayan alacaklıya ihtiyati haciz talep etme yetkisi tanınması sonucunda, borçluya savunma imkânı tanınmadan ve süre tanınmadan ihtiyati haciz uygulanmasının borçlunun itibarını sarsacağını; borçluya süre tanınmış olsaydı, borçlunun bu süre içinde borcunu ödeme imkanını kullanabileceğini ve itibarını koruyabileceğini ileri sürmüştür. Yazar, Alman ve İsviçre hukuklarını örnek göstererek, ihtiyati haczin “istisnai bir yol” olduğunu ifade etmiştir(17).…

İhtiyati haczin ortaya çıkış sebebin esasında alacaklının hakkının veya hakka ulaşmasının…