Bu yeni dönemde anayasada değişiklik getiren bir normun iptali istemiyle AYM’nin…
-
Git
: -
Favorilere ekle veya çıkar
-
ᴀ⇣ Yazı karakterini küçült

On İki Levha Yayıncılık
Yayın tarihi: Nisan 2025
Sayfa: 132 - 139
Oğuzhan Bekir Keskin
Editör:O. Korkut Kanadoğlu, Ahmet Mert Duygun, Güray Türker, Merve Duysak
Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
B.20 Eylül 1971 Tarih ve 1488 Sayılı Anayasa Değişikliği Sonrası Anayasa Mahkemesinin İlgili İçtihadı
i. AYM’nin 15 Nisan 1975 tarihli ve E.1973/19, K.1975/87 sayılı kararı…
Mahkeme, yukarıda belirtilen değişik 147. maddeye atıfla, bu yeni dönemde anayasa…
“147. maddede 1488 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesinin denetim görevinin alanı bu konuda daraltılarak, Anayasa …
Burada dikkat çeken ilk husus Mahkemenin anayasada değişiklik getiren normları hala…
Tabiî ki, daha önemlisi, AYM’nin artık anayasa değişikliği kanunlarının esas bakımından…
Bu başlıkta AYM, 9. maddenin anlam içeriğinin, 1. maddenin yanı sıra 2. maddeyi de…
“Kanun ve o nitelikte bulunun Anayasa değişikliklerini teklif etmeyi düzenleyen Anayasa hükümleri birer biçim kuralı olduklarına göre, bunu yasaklayan bir kuralın dahi bir biçim kuralı olduğunda hiç kuşku yoktur. Çünkü bu yasak, belli sayıdaki Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin esasında kendileri için bir hak teşkil eden ve niteliği bakımından da bir yasama işlemi olan Anayasa değişikliği teklif etmelerini önlemektedir. Başka bir deyimle, değişiklik teklifi, değişmezlik ilkesiyle çatışmıyorsa, Anayasada gösterilen şekil şartlarına uygun olarak yöntemi içinde yürüyecek ve şayet çatışıyorsa, hiç yapılamayacak, yapılmış ise yöntemi içinde yürütülemeyecek, yürütülmüş ise kabul edilip kanunlaşamayacaktır.”(47)…
Mahkeme ayrıca, yine önceki kararlarıyla aynı doğrultuda, fakat bu sefer tabiî ki…
AYM, esas denetimi yapmaya yetkili olmadığı kararını da, 9. maddenin şekil denetimi…
Buna ek olarak, AYM “Anayasa’da konumuzla ilgili görülen başlıca biçim kuralları…
ii. AYM’nin 23 Mart 1976 tarihli ve E.1975/167, K.1976/19 sayılı kararı…
AYM’nin bu dönemde incelediği ikinci dava 23 Mart 1976 tarihli ve E. 1975/167, K.…
AYM’nin bu tarihte karara bağladığı E.1976/38, K. 1976/46 ve E.1976/26, K.1976/47…
Bu karar da esasen bu dönemdeki içtihadı yukarıda ele alınan şekilde devam ettirmektedir.…
“İlk inceleme kararında belirtildiği üzere, esasa ilişkin inceleme; Anayasa’nın sadece biçim koşullan açısından yapılacaktır. Anayasa değişiklikleri için önkoşul olan 9. maddedeki “teklif edilemezlik” ilkesi, incelemenin temelini oluşturmaktadır. Ancak, bundan önce bu incelemeye ışık tutması ve varılacak sonucu belirlemeye yarar sağlaması bakımından, mülkiyet, kamulaştırma ve vergilendirme kavramlarının özü, birbirleriyle olan ilişkileri ve karşılıklı etkileri üzerinde kısaca durulmak gerekir. Çünkü bu yönden yapılacak açıklamalar 38. maddedeki Anayasa değişikliği teklifinin aynı zamanda 9. madde açısından da niteliğini ortaya koyacaktır.”(52)…
Diğer bir deyişle AYM, teklif yasağı dolayısıyla şekil incelemesi yapmak için önce…
Nitekim, Mahkeme ayrıntılı bir içerik incelemesinden sonra şu açıklamayı yapmakt…
“Yukarıda (A), (B) ve (C) bentlerinde açıklandığı üzere değişiklik, mülkiyet hakkının özünü zedelemiş, eşitlik kuralını bozmuş, böylece Cumhuriyetin temel ilkelerinden biri olan demokratik hukuk devleti ilkesine aykırı bir hüküm getirmiştir. Bu sonucu doğuran anayasal nedenlere burada kısaca değinerek söz konusu değişikliğin önerilmesine ve görüşülüp kabulüne olanak bulunamadığını özetlemek gerekecektir.”(54)…
Devamında AYM alıntıda belirttiği üzere, öncesinde yaptığı içeriksel açıklamaların…
Bu karar hakkında yaptığımız incelemenin başında söylediğimiz gibi aynı hükümlerin…
iv. AYM’nin 27 Ocak 1977 tarihli E.1976/43, K.1977/4 sayılı; 27 Ocak 1977 tarihli E.1976/48, K.1977/5 sayılı ve 27 Eylül 1977 tarihli E.1977/82, K.1977/117 sayılı kararları(57)…
İşbu davalar anayasa değişikliği kanunun anayasaya şekil yönünden aykırılığı iddiasıyla…
Bunlarla birlikte burada dikkati çeken husus şudur ki, 27 Ekim 1977 tarihli ve E.1977/82,…
Bu alıntıda bahsedilen “sözü geçen Anayasa Mahkemesi kararı” bu alt-başlıkta incelediğimiz…