6.5. İş Güvencesi Hükümleri ve Ceza Koşulu (Cezai Şart) İlişkisi
İş güvencesi kapsamındaki işçinin iş sözleşmesinin işveren tarafından geçerli olmayan…
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2.11.2022 tarihinde oy çokluğuyla aldığı Kararda (Yarg.…
Hukuk Genel Kurulu Kararında konuyla ilgili gerekçe şu şekilde ifade bulmuştur:…
“25. … İş Kanunu’nun 21. maddesinin ilk üç fıkrası mutlak emredici hâle getirilmiş, iş güvencesi yaptırımlarının sözleşmeyle işçi lehine bile olsa genişletilmesine olanak tanınmadığından toplu iş sözleşmeleri veya iş sözleşmeleriyle geçersiz fesih hâlinde sekiz aylık ücret tutarının üzerinde iş güvencesi tazminatının veya dört ayın üzerinde boşta geçen süre ücretinin ödenmesinin kararlaştırılamayacağı belirtilmiştir.…
…Sayfa 310…
27. Bu durumda iş güvencesi kapsamındaki işçiler için işe iadeye ilişkin yaptırımlardan ayrı olarak bir cezaî şartın ödeneceği de kural olarak öngörülemez.…
……
30. Davacı ile imzalanan iş sözleşmesi belirli süreli olmadığı gibi sözleşmede düzenlenen cezaî şart belirsiz süreli sözleşmenin asgari bir sürede haksız olarak feshedilmesini engellemeye yönelik de değildir. Başka bir deyişle,…
31. Öte yandan, cezaî şart sadece iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız feshine bağlı olarak öngörülmüş olup, aynı haksız feshin bir sonucu olarak açılan bu davada kıdem tazminatı tavan esasına göre hesaplanarak hüküm altına alınmıştır. Kararlaştırılan…
Çoğunluk görüşüne karşı kaleme alınan Karşı Oy Yazısının konuyla ilgili bölümleri…
“……
4857 sayılı İş Kanunun 21. maddesinde, kesinleşen işe iade kararı üzerine işçinin başvurusuna rağmen bir ay içinde işe başlatılmaması durumunda işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücret tutarında tazminat ödeneceği öngörülmüştür. Aynı maddenin son fıkrasında ise sözü edilen düzenlemenin mutlak emredici olduğu ve sözleşmelerle hiçbir şekilde değiştirilemeyeceği hükme bağlanmıştır.…
Bu hüküm iş güvencesiyle ilgili bir hüküm olup kişinin aynı işte çalışmak istemesi, işe iade davası açması ancak işe başlatılmaması olgu
Taraflar arasındaki sözleşmede yer alan cezaî şart hükmü ise işe geri dönebilmeyi amaçlayan bir hüküm olmayıp haklı bir neden olmadığı hâlde işine son verilmesi hâlinde bu miktar kapsamında uğranılan zararları da kapsar şekilde götürü bir edim belirlenmesi niteliğindedir……
İş Kanunu 21. maddedeki tazminat işe iade kararına rağmen işe başlatılmamasının kanunda öngörülen yaptırımı iken…
Açıklanan nedenlerle anılan kanun hükmü ve sözleşme hükmünün işlevleri tamamen farklıdır. İşlevlerinin farklılığı da gözetildiğinde sözü edilen düzenlemenin…
Kişi tercihini aynı işyerinde aynı işine dönmek için işe iade davası açmak yerine, sözleşmeyle kararlaştırılan cezaî şartı alma yönünde kullanabilir.…
… Açık bir kanun hükmü olmadığı hâlde, kişinin istenmediği yerde çalışmaya zorlayacak biçimde işe iade hükümlerinden yararlanması gerektiği, bunun yerine geçecek biçimde cezaî şart hükmü kararlaştırı
……
Kıdem tazminatı, işverence işçisine belli koşulların sağlanması hâlinde işyerinde çalıştığı süre boyunca kazandığı kıdeminin karşılığı olarak ödenen bir tazminattır. Haksız…
……
İşlevleri ve kapsamları bu kadar farklı iken kıdem tazminatı tavan sınırlarının emrediliciliği hükmüne dayanılarak sözleşmedeki cezaî şart hükmünün geçersiz olduğu sonucuna varılabilmesi de asla mümkün değildir…
Tüm bu nedenlerle yasaklayıcı bir kanun hükmü de bulunmadığı için taraflar arasındaki sözleşmede yer alan cezaî…
Kararın Hukuk Genel Kuruluna taşınmasına neden olan Bölge Adliye Mahkemesi direnme…
Kanımızca İşK m.21/son hükmünün emrediciliği işe iade davası sonuçlarına ilişkindir…
Ne var ki kararda tartışılan durum farklıdır. İşçi işe iade davası açabilecek iken…
Karardaki “…kıdem tazminatı tavan esasına göre hesaplanarak hüküm altına alınmıştır. Kararlaştırılan cezaî şart, mutlak emredici nitelikte olan kıdem tazminatı tavanını bertaraf edemeyeceğinden cezaî şart talebinin”…
Karşı Oyda isabetle belirtildiği üzere kıdem tazminatı ve ceza koşulunun işlev ve…
Ceza koşulu haksız feshin yaptırımıdır; kıdem tazminatı ise feshin haksız olmasının…
Kararın akla getirdiği bir başka soru, Yargıtayın ceza koşulu ile kıdem tazminatı…
Açıklamalarımızdan anlaşılacağı üzere kanımızca kıdem tazminatı ve ceza koşulunun…
EN
TR
