4.İşgal Müddetince Cereyan Eden Yargılamalar ve Hükümlere İlişkin Özel Düzenlemeler
Kurtuluş savaşının başarıya ulaşması doğrultusunda Ankara Meclisinin ele aldığı önemli…
Memaliki müstahlasada işgal müddetince tekevvün eden her nevi deavi ve muamelâtı şeriye ve nizamiye ile sâdır olan hükümler hakkında yapılacak muameleye dair kanun…
BİRİNCİ MADDE – İstihlâs edilen ve edilecek olan mahaller mehakimince işgal müddeti zarfında sâdır olan ahkâm ve mukarreratı şeriye ve hukukiye ve ticariye ve muamelâtı icraiye fıkaratı âtiye dairesinde muameleye tabidir:…
A)Tarihi istihlâsta derdesti rüyet bulunan deavi ve muamelât usûl ve kavanini mevzua dairesinde rüyet ve istihlâs tarihinden sonra tecdidi dâva edilmezse işgal esnasındaki dâva ile bu iki dâvadan muamelesi ilerlemiş olanlar intaç olunur.…
B)İşgal esnasında ita ve tebliğ edilipte tarihi istihlâsta iktisabı katiyet etmemiş olan hükümler hakkında tariki kanuniye müracaat için kanunen muayyen olan müddetler işbu kanunun tarihi meriyetinden itibaren cereyana başlar.…
C)Esnayi işgalde ita edilip temyizden geçmeksizin iktisabı katiyet eylemiş ve fakat henüz icra edilmemiş olan hükümler işbu kanunun tarihi mer’iyetinden itibaren kanunen muayyen olan müddetleri zarfında usûlen itiraz veya istinaf veya temyiz olunabilir. Bu veçhile fesih veya nakzı talep olunmıyan ilâmat ile tarikı temyizden mürur ederek kesbi katiyet etmiş olan ilâmat kabiliyeti icraiyeyi haizdir.…
D)Esnayi işgalde temyizden geçmeksizin iktisabı katiyet edip tamamen veya kısmen tenfiz edilmiş olan hükümler işbu kanunun tarihi mer’iyetinden itibaren kanunen muayyen olan müddetleri zarfında itiraz veya istinaf veya temyiz olunabilir. Bu veçhile fesih veya nakzı talep olunmıyan ilâmat ile tarikı temyizden mürür ederek kesbi katiyet etmiş olan ilâmata müs
E) (C) ve (D) fıkralarındaki usûl ve ahkâm nafaka hakkındaki hükümlere de şamildir. Şu kadar ki tarikı kanuniyemüracaatla hükmü fesih veya nakız takdirinde işbu fesih veya nakız icra edilmiş olsun olmasın makabline müessir olmaz.…
İKİNCİ MADDE – İstihlâs olunan mahaller mehakim ve deaviri cezaiye ve memurin muhakematına dair olan kanun mucibince müteşekkil heyetler tarafından işgal müddeti zarfında cereyan edenbilcümle muamelât ve muhakemat ve bu bapta sadır olan ahkâm ve mukarrerat fıkaratı âtiye dairesinde muamaleye tâbidir.…
A)İstihlâs tarihinde maznun veya müttehim oldukları anlaşılan eşhasa müteallik evrakın muhtevi olduğu efal, Büyük Millet Meclisi Hükümetince mer’i kavanine nazaran müstelzimi mücazat efaldenolduğu takdirde tahkikat ve muhakematı kaldığı noktadan itibaren itmam ve müstelzimi mücazat efalden bulunmadığı takdirde muamelâtı mesbuka iptal olunur.…
B)Esnayi işgalde bir cürümden dolayı mahkûm bulunupta haklarında hüküm kesbi katiyet etmemiş olan eşhasın turuku kanuniyeye müracaat için muayyen müddetleri işbu kanunun her mahalde neşir ve ilânının ferdasından itibaren cereyana başlar.…
C)Esnayi işgalde kesbi katiyet etmiş ilâmat ile mahkûm bulunan eşhas işbu kanunun tarihi mer’iyetınden itibaren müddeti kanuniyeleri zarfında usûlüne tevfikan turuku kanuniyeye müracaat edebilirler. Bu kabîl ilâmattan Büyük Millet Meclisi Hükümetince mer’ı kavanine muhalif olanlar hakkında müddeiumumiler iki ay zarfında resen turuku kanuniyeye müracaat ederler.…
İşbu ilâmattan Mahkemei temyizce musaddak olanlar ancak Büyük Millet Meclisi Hükümetince mer’i kavanine muhalif olduğu takdirde gerek mahkûmualeyhler ve gerek müddei umumiler tarafından işbu kanunun tarihi mer’iyetinden itibaren kezalik iki ay zarfında Heyeti Temyizıyeye bilmüraca bunların yeniden tetkiki talep olunur.…
ÜÇÜNCÜ MADDE – İşgal menatıkında mütareke tarihi olan 30 teşrinievvel 1334 den sonra müteşekkil divanı harpler tarafından müterakeden evvel ika edilmiş olan ceraimi siyasiyeden ve badelmütareke Büyük Millet …
DÖRDÜNCÜ MADDE – İstanbul ve mülhakatı mehakim ve devairi Adliye ve Şeriyesince cereyan etmiş olan bilcümle muamelât ile mehakim ve devairi mezkûreden sadır olan ahkâm ve mukarrerat muteberdir.…
BEŞİNCİ MADDE – İşbu kanun tahliye edilen mahallerde münteşir gazetelerle neşri ve gazete bulunmıyan yerlerde alelusûl ilân tarihinden itibaren mer’iyülicradır.…
ALTINCI MADDE – İşbu kanunun icrayi ahkâmına Adliye ve Müdafaaı Millîye vekilleri memurdur.…
Bu Kanun’un İstanbul’daki ve İstanbul’a bağlı yerlerdeki mahkemelerce verilen hüküm…
“…Bir defa işgal edilen mahallerde cereyan eden muhakematın adedi, İstanbul mülhakatında cereyan eden muhakematın onda biri olmaz. Esasen Yunanlıların işgal ettiği yerlerde muhakeme yapmanın imkân ve ihtimali yoktur. Hattâ mahakimi âdiye ve mahakimi cezaiye hemen hemen tatilli faaliyet etmiş bir halde idiler. Tasavvur edilemez ki, bir Müslüman bir Hristiyandan ikamei dâva edebilsin. Hattâ bir Hristiyan bile diğer Müslümandan dâva ederken, kendi aralarında sulh olup, harici tesirat altında kalmanın eslemi tarik olduğuna itikadetmişlerdi. Bununla beraber mahakimde iş vardır. Verilen izahata göre, İstanbul’da 16 Mart 1336 dan sonra son istihlâsı zamanına kadar yüz elli bine yakın şer’i ve hukuku ve cezai muamelâtın cereyan ettiği vâkıdır. Her şeyden evvel kabul etmek lâzımdır ki, bu kanun, ahkâmı Umumiyeden haricolarak istisnaen kabul olunan bir kanundur. Yoksa hakkı kazamızın cari olmadığı mahallerde cereyan eden muamelâtı esasen kabul etmemek, keenlemyekün addederek bütün muamelâtı iptal etmek lâzımgelirken bunu ihdas etmenin husûle getireceği mazarrat, hususi ahkâm vaz’ı takdirindeki mazarrat ile kıyas ederek bu tarzda hareketin kanaate daha yakın olacağını kabulen vaz’ediyoruz. Ondan dolayıdır ki, Nusrat Efendinin buyurdukları gibi, Evkaf mahkemelerinde cinayet mahkemelerinde gayrikabili inkâr hatalı …
EN
TR
