Meclis Tutanakları Işığında Kurtuluş Savaşı Döneminde Medenî Usûl Hukuku

“…Zannederim Maraş, ve o havaliye Hükümetin bittâyin gönderdiği memurlardan bâzılarının Fransızlar tarafından iade edildiğini ahali müteessirane görmüşler ve Fransız mümessiline şikâyet etmişler ve oraya memur tâyininin Hükümetin hakkı hükümranisinde olduğunu iddia etmişler. Fransız mümessili gülerek demişti ki: ‘Siz çok gâfil ve zavallı adamlarsınız. İstanbul’da Hükümetinizin ne yaptığını bilmiyorsunuz. Bakınız Babıâli verdiğimiz notayı tasdik etmiştir ve demiştir ki; burada rüesayı memurinin tâyininden evvel istimzaç ve tasvip hakkı Fransızlara verilmiştir ve biz tasdik eder isek memurlarınız idarei umur edebilir’ Hariciye Nezaretinden gelen memuru mahsusu da bunu teyidetti. Artık bu hareketin nasıl bir mânayı ifade ettiğini tafsil etmeye lüzum yoktur zannederim. Soruyorum, biz -Babıâli Hükümetinin Fransızlara verdiği bu sözü, bütün ahit ve mütareke ahkâmı hilâfına olarak kabul edecek miyiz?...” vurgular eklenmiştir.…

Denilebilir ki, Meclis-i Mebusan’ın faaliyetlerine ara verdiği 18 Mart 1336 (1920) Perşembe gününden, millî iradenin yeniden Ankara’nın bugünkü Altındağ ilçesinde -daha da kuvvetlenerek- yekvücut olduğu 23 Nisan 1336 (1920) Cuma gününe kadar bir iktidar boşluğu mevcuttu. Her ne kadar itilaf devletleri Payitahtta fiilî otoriteyi eline almış olsa da bunu Misak-ı Millî sınırları içindeki tüm topraklarda bir anda teşmil etme gücüne sahip değildi. Kaldı ki, kalemiyle ve süngüsüyle…