Osmanlı Devleti Hukuk Sistemi’nin Günümüz Hâkimlik Meslek Etiği İlkeleri Bağlamında Değerlendirilmesi

Bir başka ilke olan yargı bağımsızlığı ilkesine gelindiğinde ise (sistemin mutlak monarşi olduğu bir kenara bırakılsa ve tekil olarak konuya yaklaşılsa dahi) Osmanlı Devleti’nin Klasik dönem hukuk sisteminde bu ilkenin varlığından bahsedilemez. Zira şeriye mahkemesi hâkimleri olan kadılar, Osmanlı padişahının verdiği yetki ile onun vekili olarak yargılama yapmaktaydılar. Eldeki örnek vesikalarla pratikteki uygulamaya bakıldığında, Osmanlı padişahının fiili olarak hâkimlik makamına oturarak yargılama yapmadığı, şikâyet gelmediği sürece şeriye mahkemelerinin yargılamalarına da müdahale etmediği görülmektedir. Edebü’l-kadı kurumundan doğan hâkimden beklentinin, aslında teorik olarak ülkesinde adaletin tecellisinden sorumlu olan padişahın da beklentisi olduğu belirtilmelidir. Ancak yine uygulamaya bakıldığında, birtakım cezaların / bilhassa bazı durumlarda verilen ölüm cezalarının, yalnızca şeriye mahkemelerinde yapılan yargılamaların sonucunda verilen cezalar olmadığı görülür. Çünkü teorik olarak örfi hukuk uygulamaları, şeri hukuka uygun olmak zorunda olsa da Osmanlı hukuku, salt şeri hukukun uygulandığı bir hukuk sistemi değildir(62).…