Sayfa 58II.HUKUKİ ÇERÇEVE
Çatışmadan etkilenen kadın ve kız çocukların hakları, uluslararası insancıl hukuk (international humanitarian law, IHL), uluslararası insan hakları hukuku (international human rights law, IHLR), uluslararası ceza hukuku (international criminal law, ICL) ve uluslararası mülteci hukuku (international refugee law, IRL) dahil olmak üzere uluslararası hukukun birçok tamamlayıcı dalları tarafından korunmaktadır. Uluslararası insan hakları hukuku cinsel sağlık ve üreme sağlığı ve haklarıyla ilgili olarak devletler için ayrıntılı ve kapsamlı düzenlemeler geliştirdiğinden çalışmamız bununla sınırlı kalacaktır.…
Cinsel sağlık ve üreme sağlığı haklarını düzenleyen uluslararası bir sözleşme bulunmamakla…
Çatışma ve çatışma sonrası ortamlarda, devletler hem kendi yetki alanlarında hem…
Eşitlik Hakkı ve Ayrımcılık Yapmama Hakkı: Kadınların ve kız çocukların cinsel sağlık ve üreme sağlıklarını ve haklarını gerçekleştirme yeteneklerinin, doğal olarak eşitlik temelinde diğer insan haklarına erişim yetenekleriyle bağlantılı olduğunu kabul ederek, insan hakları sözleşmelerinin izleme organları, devletlerin, eşitliği sağlamak ve ayrımcılık yapmama yükümlülüklerini yerine getirmek için kadınların ve kız çocukların farklı sağlık ihtiyaçlarını ele almaları gerektiğini vurgulamışlardır…
Yaşam Hakkı: Devletler, doğum öncesi ve sonrası yeterli bakıma, acil doğum hizmetlerine ve vasıflı doğum görevlilerine erişimlerini sağlamak da dahil olmak üzere, kadınların hamilelik ve doğumdan sonra hayatta kalabilmelerini sağlamalıdır.…
Sağlık Hakkı: Sözleşme izleme organları, devletlerin tüm kadınlar için mevcut, erişilebilir ve kaliteli üreme sağlığı bilgilerini, hizmetlerini, ürünlerini ve olanaklarını ayrımcılık, şiddet ve zorlama olmaksızın garanti etmesi gerektiğini kabul etmiştir.…
İşkence, İnsanlık Dışı, veya Onur Kırıcı Muameleden Korunma Hakkı: Uluslararası ve bölgesel insan hakları mekanizmaları, kadınları cinsel şiddetten kaynaklanan gebeliklere zorlamanın kötü muamele olduğunu tanımıştır…
Zararlı Geleneksel Uygulamalardan Korunma Hakkı: Uluslararası ve bölgesel insan hakları sözleşmeleri, çocuk yaşta evlilik, erken veya zorla evlilik ve kadın sünneti gibi sağlığa zarar veren geleneksel uygulamalardan uzak olma hakkını tanımıştır.…
Cinsel ve Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddetten Korunma Hakkı: Uluslararası insan hakları hukuku uyarınca, devletler cinsiyete dayalı her türlü şiddeti yasaklamalı, önlemeli, soruşturmalı ve cezalandırmalıdır.…
Etkili Çözüm Hakkı: Devletler, hakları ihlal edilen bireyler için tazminat, eski haline getirme, rehabilitasyon, tekrarlamama önlemleri ve gerektiğinde fiziksel ve psikolojik iyileşmeyi teşvik edici önlemler dahil olmak üzere uygun tazminatları sağlamalıdır…
Yukarıda bahsettiğimiz haklardan sağlık hakkını biraz açmakta ve bu bağlamda kadınların…
Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi’nde “üreme sağlığı” ifadesi kullanılmamaktadır, ancak Sözleşme’nin bazı özel hükümleri doğrudan bununla ilgilidir. Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesinin (antlaşma hükümlerinin uygulanmasını izlemek için oluşturulmuş uzmanlardan oluşan anlaşma organı) 14 numaralı Genel Yorumu’nda belirttiği gibi Sözleşme’nin 12. maddesi en doğrudan ilgili olanı olup herkesin ulaşılabilir en yüksek fiziksel ve zihinsel sağlık standardından yararlanma hakkıdır.…
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi 14 numaralı Genel Yorumunda, sağlık hakkının hem özgürlükleri hem de hakları içerdiğini belirtmiştir. Buna göre, özgürlükler, cinsel ve üreme özgürlüğü de dahil …
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakkını,…
Komite’ye göre 12. madde bağlamında devletlerin aile planlamasına erişim, doğum öncesi…
Buna ilaveten, Komite, Sözleşmenin 12. maddesini cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri…
Ergenlerle ilgili olarak ise Komite, bu hükümlerin devletlerin sağlıklarını etkileyen kararlara katılma, yaşam becerileri geliştirme, uygun bilgi edinme, danışmanlık alma ve sağlık-davranış tercihlerini müzakere etme fırsatı sağlamasını ve gizlilik ve mahremiyete saygı duyan, uygun cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerini içeren genç dostu sağlık hizmeti sunmaları gerektirdiği sonucuna varmıştır
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’ni ele alacak olursak, Sözleşme 12. maddesinde devletlerin sağlık hizmetlerinde cinsiyete dayalı ayrımcılığı ortadan kaldırmasını ve kadınların özel sağlık ihtiyaçlarını karşılamasını şart koşmaktadır. Buna ek olarak, Sözleşme’nin 16(1)(e) maddesinde devletlerin kadınların çocuk doğurma konusunda karar verme ve bilgi, eğitim ve bunun için gerekli araçlara erişim konusunda eşit haklara sahip olmalarını sağlamalarını düzenlenmektedir. Sözleşme’nin 11(2) maddesi işyerinde anneliğin korunmasını, 10(h) maddesi kadınların aile planlaması hakkında bilgi ve tavsiyeler dahil olmak üzere belirli eğitim bilgilerine eşit erişim hakkını ve 14(2)(b) maddesi kırsal kesimde yaşayan kadınların sağlık hizmetlerine ve aile planlamasına eşit erişim hakkını güvence altına almaktadır.CEDAW Komitesi’nin 1999 yılında yayınlamış olduğu 12. maddeye ilişkin Genel Tavsiye’sinde…
EN
TR
