Sürdürülebilir Kalkınma ve Büyüme(me): Uluslararası İnsan Hakları Hukuku Çerçevesinde Bir Değerlendirme

İnsan hakları hukukunun kodifiye edildiği dönemde de mevcut olan büyümenin hakları gerçekleştirmede bir koşul olduğu anlayışının tek yönlülüğüne de karşı çıkacak büyümeme yaklaşımı kapsamında, aynı zamanda hakların sağlanmasının da kalkınma için bir koşul olarak görülmesi gerekecektir. Küresel güneydeki çoğu devlet için hala önemli olan ekonomik büyümenin göz ardı edilmediği bu yaklaşım çerçevesinde, mevcut insan hakları anlayışı, küresel adalet nosyonu temelinde tekrar değerlendirilecektir. Bu çerçevede, insan haklarının ülke dışı uygulamasının, insan haklarının evrenselliğinin doğal bir sonucu olduğu vurgusu dahilinde, ülke dışılık da bu hakların sağlanması bakımından yetkinlik sahibi devletlerin desteğinin talep edilmesi bakımından hukuki bir zeminde gerçekleşecektir.Sayfa 97Bu hukuki zeminin izi, büyümeme yaklaşımının, insan hakları söyleminin arka plana itilen eşitlik ve kardeşlik taleplerini tekrar gündeme getirmesiyle oluşturulabilecektir. Zira kaynakların sınırlı olduğu ve ancak doğaya karşı değil, onunla uyumlu bir çerçevede sürdürülebilirliğin mevcut olabileceğini savunan büyümeme yaklaşımı, kaçınılmaz şekilde, yeniden bölüşüm odağını haizdir. Bu odak, sürdürülebilir kalkınmanın asgari geçim tabanına odaklı yaklaşımın, halihazırda bir eşitsizliğe yol açtığını iddia etmektedir. Böylece, büyümeme yaklaşımı, eşitsizliğin bizatihi hak ihlali olduğu bir perspektiften, insan hakları hukukunun, eşitsizliğe karşı daha radikal bir tutum takınmasına neden olacaktır. Nihayetinde, uluslararası hukukun, uzun süredir ulusal refah adına sahip olduğu ilerlemenin / kalkınmanın aşkınlığına dair inancının; yaşadığı çevreden azade şekilde düşünülemeyen tüm insanlığın arzuladığı adalet çerçevesinde reforme edilmesinde, büyümeme yaklaşımının önemli katkılar sunabileceğine inanılmaktadır.Sayfa 98