1) Kişisel (nispi) hakların(3) şerhi: TMK…
Bir kere kuruldukta, bu şerhin nasıl bir etki meydana getireceği ise tartışmalıdır(12).…
i. İlk etki eşyaya bağlı borç etkisidir. Eşyaya bağlı borç etkisinden özel olarak TMK m. 1009’da söz edilmemiştir, bu etkiye kişisel hakların şerhiyle ilgili münferit hükümlerde yer yer değinilmiştir (bkz. TMK 695 f.2, 735, 736 vb.). Bu ilk etki sayesinde taşınmaz üzerinde şerh tarihinden sonra kim malik olursa olsun, kişisel hakkın konusunu oluşturan bu borçla yükümlüdür. Yani varsın şerh tarihinden sonra bir üçüncü kişi taşınmazın mülkiyetini kazansın, onun bu kazanımı şerh edilmiş kişisel hak sahibinin hakkıyla kayıtlı bir kazanımdır. Üçüncü kişi bu sonuncunun kişisel hakkın konusunu oluşturan borca dair talebine muhatap olacak ve boyun eğecektir. Şöyle ki şerh edilmiş hak, mülkiyetin devri borcunu yüklüyorsa bu borç, kira konusu olarak faydalanılmasına razı olma borcu yüklüyorsa bu borç, başka türlü bir borç yüklüyorsa da o borç, artık üçüncü kişiye aittir(17)…
Bu sonuçlara ilişkin açıklamaları devam ettirecek ve bir sonraki aşamaya taşıyacak olursak; üçüncü…
ii. İkinci etki ise munzam etki olarak adlandırılır (bkz. TMK m. 1009 f.2). Bu etki sayesinde borcun ifasında şerh edilmiş kişisel hakkın lehdarına halel getiren haklar bertaraf edilir, geri çektirilir(19).…
Bu türden şerhlerin etkisi, ilgili kişisel hakkın sona ermesi, öngörülen şerh süresinin…
2. Tasarruf Yetkisi Kısıtlaması Şerhi: Bu şerh türü TMK m. 1010’da…
i. İlk alt grupta, çekişmeli hakların şerhi yer alır, bu şerh bir tescile zorlama davası (TMK m. 716) açılması hâlinde, bu davaya eşlik eden bir tür ihtiyati tedbir niteliğindedir(22);…
ii. İkinci alt grup dâhilinde üç farklı şerhten söz açılmalıdır. Bunlar haciz, iflas ve konkordato ile verilen süre şerhleridir.…
iii. Üçüncü alt grupta, aile yurdu kurulmasıyla art mirasçı atanmasına özgü olasılıklardaki tasarruf yetkisi kısıtlaması şerhlerine yer…
Bunlardan başka bir de tartışmalı(35) olmakla birlikte aile konutu şerhi de, kimilerine göre, bir (gerçek olmayan) tasarruf yetkisi kısıtlaması şerhi olarak anılabilir. Aile konutu şerhinde de tasarruf yetkisi kısıtlaması, şerhten önce mevcuttur, şerh bu anlamda sadece açıklayıcı bir işlev göstererek izleyen tasarruflarda üçüncü kişilerin iyiniyetini bertaraf etmeye yarar(36)…
Tasarruf yetkisi kısıtlaması şerhlerinin etkisi, şerh süresinin dolmasıyla sona…
3. Geçici tescil şerhi: Bu şerh türü, TMK m. 1011’de öngörülmüştür. Temel görünüm hâli, gerçek malikin hak durumunun tapu siciline yansımadığı hallerde açılacak tapu sicilinin düzeltilmesi davası açıldığında karşımıza çıkar, üçüncü kişilerin TMK m. 1023 dairesindeki olası kazanımlarını iyiniyetlerini bertaraf
Geçici tescil şerhinin iyiniyeti kaldırıcı etkisinin ne süreyle devam edeceği şerh…
Bazı durumlarda geçici tescil şerhinin “öncelenmiş” bir versiyonuyla karşılaşılabilir(44):…