Toplumsal Cinsiyete Dayalı Kadına Yönelik Ev İçi Şiddetle Mücadele Bağlamında Devletin Özen Yükümlülüğü İlkesi

Komite 1992 tarihli 19 No.lu Genel Tavsiye Kararı ile kadına yönelik şiddete ilişkin tarihsel önemi olan bir tespit yapmıştır: Kadınlara sırf kadın oldukları için yöneltilen ve kadınları orantısız biçimde etkileyen şiddetin, CEDAW Sözleşmesi denetimi kapsamında olan bir ayrımcılık türü olduğu belirtilmiştir. CEDAW kapsamında kadına yönelik ayrımcılık yasağının sadece kamu görevlilerinin eylemlerinden kaynaklanan haller ile sınırlı olmadığı, devletin herhangi bir kişi, kurum veya kuruluş “kamu görevlisi sıfatı taşımayan gerçek kişilerce veya özel hukuk tüzel kişilerince” tarafından yürütülen ayrımcılığa karşı da gerekli tedbirleri almasının zorunlu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca devletin uluslararası hukuka ve insan hakları sözleşmelerine uygun olarak özel alanda işlenen şiddet eylemleri konusunda da şiddeti önlemek, şiddet eylemlerini soruşturmak, failleri cezalandırmak ve mağdurun zararını tazmin etmekle yükümlü olduğu vurgulanmıştır. Bu yükümlülüğünü yerine getirme konusunda gerekli özeni göstermeyen devletin…

28 No.lu Genel Tavsiye Kararı ise, taraf devletlerin temel yükümlülüklerine ilişkindir. Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin bir ayrımcılık türü olduğunun altını bir kez daha çizerek, devlet dışı aktörlerce gerçekleştirilse dahi devletin bundan sorumlu olduğunu vurgulamaktadır. CEDAW’ın 2. maddesi uyarınca taraf devletler kadınların haklarına saygı gösterme, koruma, ayrımcılığa maruz kalmamalarını sağlamak için Sözleşme’de yer alan yasal yükümlülükleri yerine getirmekle yükümlüdür. Buna göre saygı gösterme yükümlülüğü, taraf devletlerin kadınların medeni, siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel haklardan eşit şekilde yararlanmalarını doğrudan veya dolaylı olarak engelleyen yasalar, politikalar, düzenlemeler, programlar, idari düzenlemeler ve kurumsal yapılanmalardan kaçınmalarını gerektirir. Koruma yükümlülüğü, özel kişilerce gerçekleştirilen kadına yönelik ayrımcılığa karşı, kadını korumayı, cinslerden herhangi birinin üstünlüğü veya aşağı olma anlayışını, toplumsal cinsiyet rollerini kalıplaştıran önyargıları yaratan ve sürdürülmesine yol açan geleneksel yaklaşımları ortadan kaldırmayı hedefleyen adımlar atmayı gerektirmektedir. Sözleşme’nin 2. Maddesi, sadece doğrudan veya dolaylı olarak devlet tarafından gerçekleştirilen ayrımcılıkla sınırlı değildir, özel kişilerden kaynaklanan ayrımcılığı da önleme konusunda özen gösterme yükümlülüğü getirmektedir(17)…