Truman Şov Filmine Hukuk Perspektifinden Bir Yorum

Senaryosu Andrew Niccol tarafından yazılmış ve Peter Weir tarafından yönetilmiş 1998 yapımı Truman Şov filmi, anne karnından 10.909’uncu gününe değin hayatının tamamı kameralar için şova dönüştürülmüş Truman Burbank’i konu alır. Truman karakterine hayat veren, filmin yayınlandığı döneme kadar komedi filmleri ile yıldızı parlamış Jim Carrey’dir ve Truman rolü ile kariyerinde Sayfa 38ilk dramatik çıkışı gerçekleştirmiştir.(1) Seahaven isimli ütopik bir adada geçen filmde şovun yıldızı Truman hariç herkes oyuncu, ada ise dünyanın en büyük film platosudur. İstenmeyen gebeliğin ürünü beş kimsesiz bebek arasından seçilen ve tarihte ilk kez Omnicom isimli bir yayın şirketi tarafından evlat edinilen Truman’ın hayatı yedi gün yirmi dört saat milyonlar tarafından izlenmekte ve yaklaşmakta olan otuzuncu yaşına özel şov tanıtımları yayınlanmaktadır. Adeta bir deneyin içinde olan Truman, sigortacı olarak, müstakil evinde eşi ile mutlu bir beyaz yakalı hayatı sürmektedir. Doğumu, ilk adım atışı, ilkokula başlaması ve evlenmesine değin hayatının tamamı canlı olarak yayınlanmaktadır. Anne babası, arkadaşları, eşi, patronu ve hayatındaki herkes şovun bir parçasıdır. Şovda gerçek olan tek şey Truman’dır, nitekim ismi de (Truman/ true man-gerçek adam) bu hususu çağrıştırmaktadır.(2) Bu yüzden “Yayında. Farkında Değil” biçimindeki çarpıcı başlangıcı, filme rengini verenin en kısa ifadesidir belki de. Bir ütopyayı çağrıştıran filmin bu teması tesadüf değildir, zira senarist Andrew Niccol’ün 1997 tarihinde vizyona giren Gattaca filminde de bir distopya anlatılmaktadır. Hastalık ve zayıflıkların üstün insanlar arasında olmadığı, bebeklerin üreme yerine tasarlanarak dünyaya geldiği bu filmde de tıpkı Truman Şov’daki gibi bir gözetim toplumu fenomeni göze çarpmaktadır. Her iki filmde de hayatları doğdukları andan itibaren kontrol altına alınan ve belirlenen Truman ve Vincent’ın birtakım hayalleri vardır, ancak içinde bulundukları deterministik dünya hayallerinin önünde bir engeldir. Tasarım bebek olmayan Vincent uzaya gitmek isterken sağlık sorunları bu hayaline engeldir, Truman ise adanın ötesindeki dünyayı görmek isterken içinde bulunduğu illüzyon hayat buna engeldir. Küçük yaşından itibaren içinde keşfetme arzusu bulunan Truman, babası ile sahile gittiğinde kayaların üzerine tırmanır, ilkokulda Büyük Magellan gibi kâşif olmak istediğini söyler. Babasının sınırlarını bilmesine dair öğüdü veya öğretmenin dünyada keşfedilecek yerin kalmadığına dair cesaret kırıcı sözlerine rağmen Truman’ın bu arzusu değişmez.Sayfa 39

Resim 2: Truman’ın tüm yaşamını yöneten Cristof…

Bunun üzerine şovun yaratıcısı, yönetmeni ve Truman’ı manipüle eden tanrısal bir…