Türkiye HTM Perakendeciliği Sektörünün Rekabet Hukuku Analizi: Temel Özellikler, Alıcı Gücü, Hub-And-Spoke Riskleri, Yeniden Satış Fiyatına Müdahale ve Mevzuat Değişikliği Tartışmaları

Dilan Alma*…

ÖZET

Türkiye’de hizmet sektörünün en önemli kollarından biri olan hızlı tüketim malları perakendeciliği sektörü, geçirdiği yapısal dönüşüm ve son yıllarda global düzeyde yüksek seyreden enflasyon, pandemi ve enerji krizinden kaynaklanan tedarik sorunları nedeniyle rekabet otoriteleri dahil pek çok kamu otoritesinin spot ışıklarını çevirdiği sektörden biridir. Sektörün geçirdiği söz konusu yapısal dönüşümün önemli ayaklarından biri şüphesiz organize kanalın güçlenmesi ve alt pazardaki yoğunlaşma oranlarının artmasıyla birlikte dağıtım zincirinin ekonomisinin perakendeciler lehine radikal biçimde değişmesidir. Bu da genellikle sağlayıcının pazar gücünü dengeleme işlevi nedeniyle rekabetçi kabul edilen alıcı gücünün gittikçe önemli bir rekabetçi soruna dönüşmesine neden olmaktadır. Sektördeki bir diğer önemli gelişme, teşebbüslerin birbirlerinin davranışlarını ve piyasa dinamiklerini sıkı biçimde takip etmesini sağlayan teknolojik gelişmeler ve e-ticaretin ivme kazanmasıyla birlikte sektörün önemli oranda şeffaflaşmasıdır. Bu şeffaflaşma da beraberinde iki önemli riski getirmektedir. Bu risklerden birincisi perakende seviyedeki fiyatları yakından takip etme imkânına kavuşan sağlayıcıların perakendecilerin yeniden satış fiyatına müdahale etme kabiliyetinin artması, ikincisi ise sektörde doğrudan ve dolaylı bilgi değişimi ihlallerinin önemli ölçüde kolaylaşmasıdır. Piyasadaki şeffaflaşmanın beslediği bir başka yapısal sorun da peş peşe gelen 2001, 2008, 2018 ekonomik krizleriyle birlikte indirim marketlerinin pazardaki en önemli teşebbüsler haline gelmesi ve pazardaki yüksek rekabetle birlikte organize kanaldaki oyuncu çeşitliliğinin azalması ve indirim marketlerinin liderliğine dayanan fiyat benzeşmesidir. Nitekim sektörün takip ettiği bu izlek, son dönemde …