Sayfa 109v. Beşinci Bahis: İlm-i Hukukun Taksimi
İlm-i hukuk iki suretle taksîm olunur, biri me’hazı diğeri mevzuu itibariyledir.…
Birinci taksim: Me’hazı itibariyledir…
6 - İlm-i hukuk, me’hazı itibariyle iki kısımdır. Biri hukuk-ı tabiiye, diğeri hukuk-ı…
Hukuk-ı tabiiye, kudret-i ilâhiye ile fıtrat-ı insaniyede bi’l kuvve mevcud olup…
[14] Hukuk-ı mevzua kavaid-i tabiiyeden ahz ü istinbât olunarak düstûru’l-amel olmak…
Kavâid-i tabiiye Vacib-i Tealanin emriyle insanın tabiatından merkuz olduğundan bunun…
Kavaid-i vazʻiye evvelce âdet ve teamül suretiyle başlar ve yavaş yavaş ammenin mazhar-ı…
7 - İzahât-ı mezkureden anlaşıldığına nazaran hukuk-ı tabiiye ile hukuk-ı mevzua…
İkinci taksim: Mevzuu itibariyledir…
8 - İlm-i hukuk mevzuu itibariyle dahi iki kısımdır. Biri “hukuk-ı umumiye” diğeri…
Hukuk-ı umumiye bir hükûmetin suret-i teşkilini ve efrad-ı ahalisi veya hükümât-ı…
“Hukuk-ı hususiye” efrad-ı ahalinin yekdiğerine olan münasebâtını tayin ve tahdid…
“Hukuk-ı hususiye” üç kısımdır. Birincisi hukuk-ı âdiye, ikincisi hukuk-ı ticariye,…
“Hukuk-ı âdiye” muamelat-ı âdiyede efrad-ı ahalinin yekdiğeriyle olan revabıt ve…
“Hukuk-ı ticariye” efrad-ı ahali beyninde muamelat-ı ticariyeye dair tekevvün eden…
“Usul-i muhakeme-i hukukiye” efrad-ı ahalinin hukuk-ı kanuniyelerini istihsal için…
“Hukuk-ı umumiye” dahi iki kısımdır. Biri hukuk-ı umumiye-i hariciye, diğeri hukuk-ı…
“Hukuk-ı umumiye-i hariciye” devletlerin yekdiğeriyle olan [17] revabıt ve münasebâtını…
“Hukuk-ı umumiye-i dâhiliye” her bir devletin suret-i teşekkülünü ve efrad-ı ahalisiyle…
“Hukuk-ı siyasiye” bir devletin suret-i teşekkül ve tesisini ve iktidar-ı umumiyenin…
“Hukuk-ı idare-i mülkiye” efrad-ı ahalinin menafi-i hususiyesiyle heyet-i devletin…
“Hukuk-ı cezaiye” muhafaza-i hükûmet ile intizam-ı umumiye müteallik kavanin ve nizamatın…
“Kanun-ı ceza” ale’l-umum müstelzim-i ceza olan ef’alin tarifiyle tayin edilecek…
“Usul-i muhakemat-ı cezaiye” ceraim-i vakıanın suret-i tahkikiyle faillerinin taharri…
Müstelzim-i ceza olan ef’alden ekseriya bir veya birkaç şahıs mutazarrır olduğundan…