Limited Şirketin Sermaye Alacağının Şirket Alacaklısı Tarafından Haczettirilmesi

Sermaye alacağının temlik edilebilirliği ve haczedilebilirliği önceden tartışmalıydı. Bugün ağırlıklı görüş tamamen kabul etmektedir ki, şirkete eş değerde bir karşı edim verildiğinde, sermaye alacağının temlik ve haciz edilebilirliğinde tereddüt yoktur. Böylece sermaye alacağı, sermaye tabanı olarak sermayenin getirilmesine ilişkin hükümlerin amacına, şirkete ve alacaklılara hizmet eder. Somut olayda K, B1 ve B2’ye karşı cebri icra yoluyla elde etmeye çalıştığı alacağını, IBB Ltd. Şti. ’nin de malvarlığından tahsil edebilecek olsaydı bu kabul olabilirdi. 1988 Ağustos’unda gerçekleştirilen haciz, iflas davasının reddinden sadece birkaç gün önce yapıldığı, şirkette hâlihazırda malvarlığı yetersizliği bulunduğu ve bu nedenle K borçlusundan borcun yerine getirilmesini talep edemeyeceği için bu durum mevcut değildir.

İçtihat, uzun yıllardır, bazı belirli durumlarda, eşdeğerde karşılığı olmayan alacak için cebri icra yoluyla sermaye alacağının haczini geçerli kabul etmiştir. 2. Hukuk Dairesi somut olayla ilgili olarak bunu tasdik etmiştir:…

Şirket ticari işletmesini sonlandırdığı ve malvarlığı tükendiği veya başka alacaklısı bulunmadığı ya da bu alacaklıların haklarını takip etmediği ve ne şirketin sermaye koymayı borçlanan kişiye karşı olan taleplerini yöneltebileceği bir dava hakkı bulunduğu ne de alacaklılardan birinden aldığı hâllerde, alacaklının alacağı eşdeğerlilik içermede de sermaye alacağı haczedilebilir. …

İstinaf mahkemesinin tespitleri sonrasında bu belirli şartlar burada da kendini göstermektedir; zira iflasın açılması talebi iflas işlemlerinin masraflarını karşılayacak miktarın masada bulunmaması sebebiyle reddedilmiş ve çok sayıdaki alacaklıdan hiçbiri 7000 DM tutarı temin etmemiştir. …

Eyalet Yüksek Mahkemesi, alacaklılardan hiçbirinin sermaye alacağının takibi için gerekli olan masraf avansını yatırmadığına dikkat çekmiştir. Buradan, alacaklıların bu şekilde davranmasının tek açıklamasının sermaye alacağının varlığını bilmemeleri olduğu sonucuna ulaşmıştır. 2. Hukuk Dairesi bu kanaati şu gerekçelerle reddetmiştir:…

Sermaye alacağının temlikinde ya da haczinde eş değerde bir karşı edimin dikkate alınması, mevcut ya da muhtemel alacaklıların korunması amacıyla ortaklığın asgari sermayesine hizmet eder. Bu, prensipte şirketin sona ermesinden sonra da böyledir. Bu durumda gelir getirici faaliyetler vasıtasıyla yeni yükümlülükler kurulmaz; ancak ortaklık malvarlığı, sermaye borcunda, ifa edilmeden evvel, bazı belirli alacaklıların lehine tasarrufta bulunularak, alacaklıların bütünün zararına olacak şekilde azaltılamaz. Bu açıdan, iflasta olduğu gibi, tasfiye halinde de söz konusu alacaklının eş değerde bir ifası şartı geçerli olmaktadır. …