Soru-Cevap (VII. Oturum: Teoriden Pratiğe: Seçim Sürecindeki Sorunlar)

Oktay Uygun: Üç tane soru var. Birinci soru: “Halk demokrasiyi kaldırabilir mi?” Sorunun cevabı pek hukuki değil tabii ki. Hukuk her şeyin çaresi değil. Fakat Türkiye’nin yaşadığı sorun da bu değil aslında. Türkiye’de şu savunulmuyor: “Bundan sonra seçim yapmayalım. Halkın iradesi önemli olmaksızın bir yönetim kuralım. Bir tür babadan oğula geçen hükümdarlık sistemi gibi bir şey kuralım.” Böyle bir şeyi savunan bir parti yok zaten; ama asıl tehlikelisi de bu. Öyle bir şey savunulsaydı bunu meşrulaştırmak çok zor olurdu; çünkü toplumun bütünü karşınıza alacaksınız ve “Ben tek başıma bu ülkeyi yöneteceğim, ölünce de oğlum gelecek.” diyeceksiniz. Asıl “Ben milli iradeyi temsil ediyorum, millet istediği için bunları yapıyorum.” diyenden korkmak lazım. Çünkü bizdeki bu milli irade edebiyatı – gerçekten biraz Fransızlardan, işte Rousseau’dan etkilendik ama – artık hiçbir yerde yok. Seçimler sonucunda ortaya çıkan iradeye milli irade diyen hiçbir ülke yok artık. Nasıl olabilir ki? Milletin iradesi, kişilerin tek tek iradesi olabilir. Bunların çoğunluğuna mı milletin iradesi diyeceğiz? Yani seçim sonucu ortaya çıkan irade neyi yansıtıyor? Baktığınızda milletin içinde neler giriyor, bir düşünelim. Oy vermeye gitmeyen insanlar giriyor, küçük yaştaki ergin olmayan kişiler giriyor, yasaklılar giriyor. Ayrıca Sièyes anlamında milleti düşünürsek geçmiş kuşaklar da milletin bir parçası, henüz doğmamış kuşaklar da. Fransız devrimciler böyle tarif etmişler milleti. Milli irade onları da kapsayan bir şey. Seçim sonuçları olsa olsa seçim günü sandığa giden insanların iradesini temsil eder. Orada da zaten yarıdan fazlasına ulaşılamıyor seçime katılım düşük olursa. İşte Amerika’da görüyoruz. Sandığa gitme oranı yüzde elliye ulaştığı zaman çok seviniyorlar ama hala aslında yarısı sandığa gitmiyor anlamına geliyor. Dolayısıyla bunu bir kere sorgulamak lazım. Çünkü soruda ne var? Bir halk bir millet demokrasiden vazgeçmek isterse ne olacak? Bir millet nasıl vazgeçer? Bunu nasıl test edeceğiz? Yüzde otuz dört oy alan bir iktidar iş başına gelip yasaları değiştirerek vazgeçtiğinde millet istedi mi diyeceğiz? Tabii anayasaların birtakım çözümleri var, hukuk gene de çözümler öneriyor. Bizim anayasamız, Alman Anayasası, birkaç örnek var. Değiştirilemez hükümler koymuş. Ne olursa olsun bu değiştirilemez