TR
EN
“Verginin müsavatı tekalifi sairenin müsavatını mucip olduğu misillu hukukça olan müsavat dahi vezaifçe olan müsavatı müstelzim olduğundan hırıstiyan vesair tebaai gayri müslime dahi ehal-i İslâm misillû hıssei askeriye…
“Vergi eşitliğinin diğer yükümlülüklerin eşitliğini gerektirdiği gibi, hak eşitliğinin dahi görev eşitliğini gerektirdiğinden, Hıristiyan ve sair gayrimüslim halka dahi Müslümanlar gibi askerlik borçlarının ödenmesi hakkında daha sonra verilen karara uyma mecburiyeti getirilmesi... Bu hususta bedel vermek veya nakit olarak para ödemek yoluyla fiili hizmetten muaf olmak usulünün icra olunması...”(26)…
“Tebaai saltanatı seniyyenin kâffesi üzerinde tarh olunacak vergi ve tekalif sınıf ve mezheplerine bakılmayarak bir surette ahzolunmak aidlüğünden işbu tekâlifin ve alel husus aşarın ahzu istifasında vuku bulmakta olan sui istimalatın ıslahı tedabir seriası mütalea ve müzakere olunup doğrudan doğruya ahzi vergi etmek usulünün peyderpey icrası kabil oldukça varidatı devleti aliyyenin ilzam olunması usulünün yerine bu suret ittihaz kılınıp usuli haliye cari oldukça memurini Devleti âliyyem ile mecalis azalarının müzayedeleri alenen icra olunacak olan iltizamattan birini deruhte ettirmeleri veya bir gûna hisse almaları mücazatı şedide ile men kılınması ve tekâlifi mahalliye dahi mehmaemken mahsulâta halel vermeyecek ve ticareti dâhiliyeye mani olmayacak surette vaz ve tayin olunması”(27)…
“Halkın tamamı üzerine konulacak vergiler sınıf ve mezheplerine bakılmayacak bir surette alındığından, işbu vergilerin ve hele âşarın alınmasında meydana gelen suiistimallerin düzeltilmesi için acil tedbirler düşünülüp müzakere edilerek doğrudan doğruya (aracılar kullanmadan) vergi alma usulünün aşamalı olarak yerine getirilmesi mümkün oldukça, devlet gelirlerinin iltizam usulü yerine bu yeni yöntem kullanılıp toplanması gerçekleştikçe, devlet memurları ile meclislerdeki üyelerin açık artırmalarda açıktan icra olunacak iltizamlardan birini yerine getirmemeleri veya herhangi bir türlü hisse almalarının çok sert cezalarla yasaklanması... Mahalli vergilerin dahi…
Islahat Fermanında vergilemeye ilişkin hükümlere bakıldığı zaman şu ilkelerin yer…
i. Vergilemede eşitlik kuralına uyulmalıdır. Özellikle Müslüman ve İslam dışı dinlere…
ii. İslam dışı dinlere tabi olanlardan askerlik borçlarının yerine getirilmesi kararlarına…
iii. Müslüman olmayan vatandaşların bedel vermek suretiyle fiili askerlikten muaf…
iv. Halkın üzerine konulacak vergilerde sınıf ve mezhep farklılığı olmayacaktır.…
v. Vergilerde özellikle aşarda iltizam usulü kaldırılmış doğrudan doğruya devlet…
vi. Mahalli vergiler ürünlere ve iç ticarete zarar vermeyecek şekilde düzenlenecektir.…
Bu hükümlere bakıldığında Islahat Fermanında da modern vergicilik ilkelerine doğru…
