Her ne kadar bir anayasa değişikliği kanunu hakkında AYM’nin denetim yaptığı ilk…
-
Git
: -
Favorilere ekle veya çıkar
-
ᴀ⇣ Yazı karakterini küçült

On İki Levha Yayıncılık
Yayın tarihi: Nisan 2025
Sayfa: 120 - 130
Oğuzhan Bekir Keskin
Editör:Güray Türker, Ahmet Mert Duygun, O. Korkut Kanadoğlu, Merve Duysak
Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
B.20 Eylül 1971 Tarih ve 1488 Sayılı Anayasa Değişikliği Öncesi Anayasa Mahkemesinin İlgili İçtihadı
i. Bir ön-içtihat olarak AYM’nin 26 Eylül 1965 tarihli ve E.1963/173, K. 1965/40 sayılı kararı…
“Anayasanın, değiştirilme şekli ve şartları 155 inci maddesinde gösterilmiştir. Oradaki…
Anayasa değişikliği kanunlarına ilişkin içtihadını doğrudan ilk defa oluşturduğu…
Bu karar, aynı zamanda, AYM’nin 1982 Anayasası’nın kabulüne değin sürdürdüğü teklif…
ii. AYM’nin 16 Haziran 1970 tarihli ve E.1970/1, K.1970/31 sayılı kararı…
Bir anayasa değişikliği kanununa karşı AYM nezdinde açılan ilk iptal davası esasen…
Davacı TİP, “6 Kasım 1969 Tarihli ve 1188 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın…
AYM, bu kararda içeriksel olarak az önce incelediğimiz 1965 tarihli kararındaki yaklaşımını…
Esas yönünden yaptığı ilk incelemede ise Mahkeme, davacı TİP’in dayandığı hükümlerden…
Burada, yine 1965 tarihli karar da bu yönde olmakla birlikte, esas ilgi çekici husus…
“Yani Anayasa’da sadece (Cumhuriyet) sözcüğünün değişmezliğini kabul ederek onun dışındaki bütün ilke ve kuralların değişebileceğini düşünmenin Anayasa’nın bu ilkesi ile bağdaştırılması mümkün değildir. Zira 9. maddedeki değişmezlik ilkesinin amacının, Anayasa’nın 1., 2. maddelerinde ve 2. maddenin gönderme yaptığı başlangıç bölümünde yer alan temel ilkelerle niteliği belirtilmiş, “Cumhuriyet” sözcüğü ile ifade edilen Devlet sistemidir. Bir başka deyimle, 9. madde ile değişmezlik ilkesine bağlanan “Cumhuriyet” sözcüğü değil, yukarıda gösterilen Anayasa maddelerinde nitelikleri belirtilmiş olan Cumhuriyet rejimidir. Şu halde, sadece “Cumhuriyet” sözcüğünü saklı tutup, bütün bu nitelikleri, hangi istikamette olursa olsun, tamamen veya kısmen değiştirme veya kaldırmak suretiyle 1961 Anayasasının ilkeleriyle bağdaşması mümkün olmayan bir başka rejimi meydana getirecek bir Anayasa değişikliğinin teklif ve kabul edilmesinin Anayasa’ya aykırı düşeceğinin, tartışmayı gerektirmeyecek derecede açık olduğu ortadadır.”(22) Mahkeme, bu gerekçelendirmeden hareketle 1. maddenin yanı sıra 2. madde ve 2. madde…
Burası AYM’nin çoğunluk görüşünün duraksamazlığının aksine, aleyhteki görüş üzerinde…
Kuralmen, muhalefet açıklamasında Kurucu Meclisçe kabul edilen 1. maddenin gerekçesinin…
Kuralmen, devamında Temsilciler Meclisinin anayasa tasarısı üzerine müzakerelerinde…
Burada göz ardı edilmemesi gereken husus, bir sonraki bölümde ayrıca tartışılacağı…
iii. AYM’nin 13 Nisan 1971 tarihli ve E.1970/41, K.1971/37 sayılı kararı…
22 Nisan 1970 gün ve 13578 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 17…
Burada ilgi çekici dört hususu not etmek gerekir. Birincisi, Mahkeme yetki incelemesini…
AYM bu bölümdeki içtihadını, yani esas denetimi yapmaya yetkili olduğunu, 147. madde…
Ancak bu bir yana, izleyen sayfalarda tartışılacak olan gerek 20 Eylül 1971 Tarih…
Bununla birlikte, ilk kararda olduğu gibi bu kararda da AYM’nin esas denetimi yapamayacağını…
Burada dikkati çeken bir diğer husus, üye Muhittin Gürün’ün kaleme aldığı karşı oy…
“Bir kanunun teklifi ve oylanarak kabulü işlemlerinin ise esastan ziyade şekle ilişkin konular olduğunda şüphe yoktur.…
Olayda ise söz konusu 1254 sayılı Kanun, Anayasa’nın 2. ve 9. maddelerine aykırı olarak teklif ve kabul olunmuştur.”(38) Özetlemek gerekirse, 1961 Anayasası’nın birazdan ele alınacak 20 Eylül 1971 Tarih…