Geçmişten Günümüze Yerel Yönetimlerde Mali Özerklik

1. 1924 Anayasası

1924 Anayasası’nın 90 ve 91 inci maddeleri(36) ile il özel idareleri ve belediyelerin tüzelkişilikleri Anayasa’da açıkça düzenlenmiş, yine 1864 tarihli Teşkili Vilayet Nizamnamesi ile hukuk sistemimize giren fakat 1924 Anayasası’ndan hemen önce 18/03/1924 tarihinde kabul edilerek yürürlüğe giren 442 sayılı Köy Kanunu’nun 7 nci maddesi ile ilk kez tüzelkişiliğe kavuşturulan köylerin bu statüsü anayasal güvenceye kavuşturulmuştur. Ayrıca iller için 1876 Kanun-i Esasi’sinde yer alan ve Prens Sebahattin ve çevresi tarafından idari adem-i merkeziyet yahut da idari yerinden yönetim olarak yorumlanan “tevsii mezuniyet ve tefrik-i vezaif” esası yeniden Anayasaya girmiştir. Böylece 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda öngörülen fakat uygulanma kabiliyetine kavuşturulamayan yerel yönetimlerin geniş idari ve mali özerkliği haiz olmaları veya idari yerinden yönetim ağırlıklı idari yapı manasındaki “muhtariyet” anlayışı yerine, idari yerinden yönetimi kabul eden lakin merkezden yönetim ağırlıklı bir yapıyı, “daha sınırlı bir adem-i merkeziyeti”(37)…