EN
TR
Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
1.2.1. İnşacı Temellendirilmiş Kuram
Kasapoğlu, temellendirilmiş kurama dair en ciddi eleştirinin, son derece mekanik ve katı analiz süreçlerine sahip olması olduğunu belirtir. Glaser da, Strauss ve Corbin’in, kuramın ortaya konuşundan sonraki uygulamalarının, temellendirilmiş kuramı, teori geliştirme amacından uzaklaştırarak, sıkı kodlama süreçlerine hapsettiğini ileri sürer.(43) Yine, Sayfa 16 Glaser ve Strauss’un kullandığı “ortaya çıkarma” (emerge) ve “keşif” (discovery) gibi terimlerin objektif-realist bakış açısının bir önermesi olduğu, bu bakış açısının tek bir mutlak gerçekliğin varlığını kabul ettiği varsayımından hareketle, temellendirilmiş kuram pozitivist/objektivist bir kuram olarak değerlendirilir.(44) Charmaz da, pek çok araştırmacının, pozitivist temellendirilmiş kuramı bir şablon olarak ele aldığını, inşacı temellendirilmiş kuramın ise bu pozitivist temellere meydan okuduğunu belirtir.(45) Bunun en belirgin olduğu nokta, araştırmacının rolüne dairdir. Pozitivizmin objektiflik, tarafsızlık iddiaları çerçevesinde araştırmacının “tarafsız gözlemci” ve “değer yargısız uzman” niteliklerine karşı Charmaz, Karl Marx’a atıfla(46) araştırmanın bir yapılandırma olduğunu, bizim farkında olmadığımız ya da seçmiş olmadığımız bazı şartlar altında oluştuğunu kabul etmektedir.(47) Temellendirilmiş kuram sonucu ortaya çıkan teori, sadece verilerin sonucu(48) bir keşif değildir, “aksine bizler, araştırdığımız dünyanın, topladığımız verilerin ve oluşturduğumuz analizlerin parçasıyız. Temellendirilmiş teorimizi geçmiş ve şimdiki katılımlarımızdan ve insanlarla, bakış açılarıyla ve araştırma uygulamalarıyla iletişimimizde yapılandırırız.”(49) Aşağıdaki tabloda, nesnel temellendirilmiş kuram ile inşacı temellendirilmiş kuram arasındaki farklar gösterilmektedir:(50)Sayfa 17
| Nesnel Temellendirilmiş Kuram | İnşacı Temellendirilmiş Kuram |
| Temel Varsayımlar Dışsal gerçekliği varsayar. Verinin keşfini varsayar. Kavramsallaştırmanın veri analizinden ortaya çıktığını varsayar. Verinin temsilini problematik olarak görmez. Gözlemcinin tarafsızlığını, pasifliğini ve otoritesini varsayar. | Temel Varsayımlar Çoklu gerçeklikleri varsayar. Verinin etkileşim yoluyla karşılıklı yapılandırılmasını varsayar. Araştırmacının kategoriler oluşturduğunu varsayar. Verinin temsilini problematik, göreceli, durumsal ve kısmi olarak ele alır. Gözlemcinin değerlerinin, önceliklerinin, duruşlarının ve eylemlerinin görüşleri etkileyeceğini varsayar. |
| Hedefler Bağlama bağlı olmayan genellemelere ulaşmayı hedefler. Tarihi ve durumsal bölgeleri aşan açık ve kesin, soyut kavramsallaştırmaları hedefler. Uygun, işleyen, alakalı ve değiştirilebilir teori oluşturmayı hedefler (Glaser). | Hedefler Genellemeleri kısmi, koşullu ve zamanda, mekanda, eylem ve etkileşimde konumlandırılmış olarak inceler. Tarihi olarak konumlandırılmış verinin yorumsal anlayışını hedefler. Değişiklik ranjını belirtir. Güvenilirliği, orjinalliği, rezonansı ve kullanışlılığı olan teoriler oluşturmayı hedefler. |
| Veri Analizi İçin Sonuçlar Veri analizini nesnel bir süreç olarak görür. Ortaya çıkan kategorilerin analizini oluşturduğunu görür. Yansıyabilirliği, muhtemel veri kaynağı olarak görür. Araştırmacının analitik kategorilerine ve seslerine öncelik verir. | Veri Analizi İçin Sonuçlar Veri analizi boyunca öznellikleri kabul eder. Birlikte yapılandırılmış veriyi analitik yönelimin başlangıcı olarak görür. Araştırma süreci boyunca yansıyabilirlik ile ilgilenir. Analizle bütün olarak katılımcıların görüş ve seslerini araştırır ve temsil eder. |
