1961 Kurucu Meclisi

Cumhuriyet Meclisi’nin adının Cumhuriyet Senatosu olması gerekliliği Temsilciler…

İkinci meclisin adı ile ilgili söz alan İsmet Giritli 1787 yılında ABD Anayasası…

Cumhuriyet Meclisi’nin adının “Cumhuriyet Senatosu” olarak değiştirilmesi yönünde…

Tüm bu tartışmaların sonunda verilen yeterlilik önergesinin kabul edilmesinin ardından,…

9.1.2. TBMM’nin Görev ve Yetkileri(11)

9.1.2.1. Meclis Tasarruflarının Kanun Şeklinde Yapılması

AYK’nin hazırladığı madde gerekçesinde, yasama yetkisinin Anayasaya uygun olmak şartıyla…

Maddede iki çeşit kanun anlamının olduğunu ifade eden AYK, ilkinden maddi anlamda…

9.1.2.2. Yasama Yorumu (Teşrii Tefsir)

Gerekçede, eski anayasamızda meclisin görev ve yetkileri arasında sayılan, ancak…

TM’deki madde görüşmelerinde üzerinde en çok durulan konu yasamanın tefsir yetkisi…

Mehmet Hazer’le aynı yöndeki görüşlerini dile getiren Halil Sezai Erkut,(17)…

Erkut’un yasama yorumunu milli iradeyle ilişkilendiren görüşlerine cevap veren Esat…

Gerçekten de, 1924 Anayasasının sisteminde “millete ait bulunan hakimiyet hakkının…

1924 Anayasal düzeninde çıkarılan her kanunun ve alınan her kararın millet iradesi…

Kanunların yorumlanmasının yargı yetkisine giren bir konu olduğunu, bir kanun aksaklık…

Bugüne kadar bilim dünyasında, yasama organının kanunları bizzat yapan organ olması…

Tasarının öngördüğü sisteme göre, bütün kanunların uygulamasının mahkemelerden geçmekte…

Madde ile ilgili lehte ve aleyhte görüşleri dinledikten sonra AYK adına söz alan…

Konuya bir başka açıdan bakıldığında, tasarı sisteminde bir AYM’nin kurulduğunu ve…

Yasama yorumunun, sadece bireyler ve yargı organı açısından değil, yasama ve yürütme…

Sonuç olarak yasama yorumu, yasama organının yetkilerinin arasında sayılmamış ve…

9.1.3. Yasama Dokunulmazlığı(33)

9.1.3.1. Yasama Dokunulmazlığı Kaldırılan Milletvekilinin Tekrar Seçilmesi

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin yasama dönemi sonunda tekrar…

Aynı konuyla ilgili söz alan Hızır Cengiz(35)ise Atalay’ın karşıtı görüşü savunmuştur. 68. maddenin sözel yorumundan yola çıkan ve yasama dokunulmazlığının kaldırılmasını meclisin yetkilerinden olduğunu belirten Cengiz, hakkında seçimlerin yenilenmesi kararı verilen meclisin yeni meclis seçilene kadar görevine devam ettiğini ve yetkilerini kullandığını, ancak hiçbir meclisin yasama dönemini aşan bir süre için yetkili görülemeyeceğini ifade etmiştir. Yargıtay’ın kararında olduğu gibi “yasama dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin yeni yasama döneminde yasama dokunulmazlığının tekrardan kaldırılmasına gerek olmaması” uygulamasının, söz konusu milletvekili hakkında yeni meclisin de eski meclis gibi düşündüğü varsayımıyla hareket etmek olacağını belirten Cengiz, yeni seçilen meclisin bu yetkiyi kendisinin kullanması gerektiğini belirtmiştir.(36)…

1924 Anayasası zamanında sorumsuzluk halinin Anayasa hükmünden değil, İçtüzük hükmünden…

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin, yasama dönemi sonunda tekrar…

Meclisin sürekli toplantı halinde olması ilkesi karşısında, milletvekilliğinin bu…

9.1.3.2. Yasama Dokunulmazlığı Kaldırılan Milletvekilinin Yasama Döneminde Yargılanması

Maddenin üçüncü fıkrası üzerinde söz alan Alp Kuran, yasama dokunulmazlığının amacının…

Madde ile ilgili görüş ve önerilere cevap vermek amacıyla söz alan Güneş, sözlerine…

Alp Kuran’ın 1958 Fransız Anayasası ile ilgili verdiği örneğe de değinen Güneş, Fransa…

9.1.3.3. Maddede Yapılan Değişiklikler

AYK adına söz alan Turan Güneş, her ne kadar madde ile ilgili eleştirileri tamamen…

İkinci değişiklik önergesi ise maddeye bir ilaveyi teklif etmekteydi. Yasama dönemi…

Sırrı Atalay’ın oldukça isabetli önergesiyle madde metninden çıkartılan son fıkra,…

9.1.4. Çift Meclis

9.1.4.1. Çift Meclis Fikrinin Oluşumu

1924 Anayasasının hazırlanması sırasında ikinci bir meclis kurulması yönünde fikirler…

1924 Anayasasının öngördüğü, genç Cumhuriyetin hızla modernleşme ve devrimlerini…

1924 Anayasasının öngördüğü tek meclis sisteminde hiçbir değişiklik yapılmadan çok…

27 Mayıs müdahalesinin hemen ardındaki çift meclis tartışmalarının nedenlerinden…

İstanbul Üniversitesi’nin önproje metnini hazırlaması sırasında hararetli bir şekilde…

9.1.4.2. İkinci Meclisin Niteliği

27 Mayıs müdahalesinin hemen ardından MBK’nin isteği üzerine bir anayasa tasarısı…

1961 Anayasasının dayandığı temel metin olan İstanbul Tasarısında da, yedek metin…

9.1.4.3. Çift Meclisli Yasama Organına Geçişle İlgili Görüşmeler

Şu ana kadar yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, madde görüşmeleri yasama…

Anayasanın tümü üzerinde söz alan Bahri Yazır(61)böyle bir meclisin milli iradeyi yansıtmayacağını ve demokratik hayatta bir geriye gidiş olacağını ifade etmiş ve bu açıdan bakıldığında AYK’nin ikinci mecliste atanan üyelerin ve tabii üyelerin sayısını meşru bir seviyeye indirmesini olumlu bir adım olarak görmüştür. Ayrıca Yazır, ikinci meclis oluşumunun yasa yapım süreci başta olmak üzere genel olarak parlamenter sistemi yavaşlatacağını, ancak sistemin daha ağır ama daha emin bir şekilde işleyeceğini ifade etmiştir. Meclislerin yetkilerini kötüye kullanmaması ve doğasında zaten ağır işleyen çift meclisli sistemin daha da ağır işlememesi için gerekli önlemlerin alınması gerektiğini söyleyen Yazır’a göre, meclislerin yetkileri, eşitlikleri veya birinin üstünlüğü tartışılırken, CM’nin inkılapların ve demokratik düzenin koruyucusu olması gerektiği de belirtilmelidir.(62)…