Hak Arama Hürriyeti Ekseninde Gümrük Uyuşmazlıkları ve Çözüm Yolları

1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini …

2. Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.”…

Buna göre…

• İYUK 13. madde kapsamında bir başvuru yapılabilmesi için ortada idari bir eylem…

• Söz konusu idari eylem bir hakkının ihlaline neden olmalıdır. İdari bir eylem bulunduğu halde her hangi bir hak ihlali söz konusu olmamış ise ortada İYUK 13. madde başvurusunu gerekli kılacak bir durum da bulunmamaktadır. Hak ihlali durumu, idari eylem ile kişi arasındaki sübjektif bağı ortaya koyması bakımından da önemlidir. Dolayısıyla hak ihlali iddiası aynı zamanda bir dava şartı olarak karşımıza çıkmaktadır. Şayet ortada hak ihlali yok ise kişinin hem İYUK 13. madde başvurusu için hem de daha sonra açılması muhtemel idari dava için sübjektif ehliyeti bulunmayacaktır. Ancak uygulamada Mahkemeler, hak ihlali iddiasını sübjektif ehliyet için yeterli görmekte ve olayda hak ihlali olmadığını tespit ederlerse, davayı ehliyet yokluğundan yani usulden değil esastan reddetmektedirler.(218)…