1924 Anayasası Döneminde Cumhurbaşkanının Tarafsızlığı

alıkonulması olabilir.(466) 1924 Anayasası’na göre cumhurbaşkanı seçilebilmenin ilk koşulu genel seçimlerde milletvekili seçilmek olduğundan bu dönemde görev yapan bir cumhurbaşkanının gelecek dönemde de cumhurbaşkanı olma arzusu varsa, partisi tarafından tekrar milletvekili adayı yapılmaya, ardından da partisi tarafından cumhurbaşkanı adayı gösterilmeye ihtiyaç duymuştur. Dolayısıyla cumhurbaşkanının tekrar cumhurbaşkanı olabilmesi için görevinin son döneminde tekrar milletvekili adayı olup seçilmesi gerekecektir. Bu durum, tekrar seçilme uğruna cumhurbaşkanının politize olmasına sebebiyet verebilir. Tarafsızlığın sağlanması uğruna cumhurbaşkanlığını başarıyla yürütmüş ve kamuoyu tarafından da sevilen bir kişinin bir defa daha veya arka arkaya adaylığının önüne geçilmesi ihtimali de madalyonun öteki yüzüdür. Buradaki hassas dengenin Anayasa koyucular tarafından gözetilmesi gerekir. 1924 Anayasası’nda tarafsızlığa yönelik bir tedbir koymaktan ziyade -muhtemelen o tarihte Atatürk gibi karizmatik bir liderin mevcut olması nedeniyle- mevcut cumhurbaşkanının tekrar seçilmesine imkân tanınmıştır. Fransa’da III. Cumhuriyet devrinde cumhurbaşkanlığı yapan Gaston Doumergue tarafından bu konuda yapılan tespite katılmamak mümkün değildir:(467)

“Cumhurbaşkanı partiler arasında bir hakem rolü oynar. Peki ya onların desteğine yeniden başvurması gerektiğinde bunu yapabilir mi? Böyle bir durum, onu aynı sükunetten yoksun bırakır; görevini yerine getiremez. Hayır, beyler, devlet başkanı yeniden seçilme belirsizliğinin kölesi olmamalıdır.”…

Anayasa madde 32’de(468) “Reisicumhur Devletin Reisidir. Bu sıfatla merasimi mahsusada Meclise ve lüzum gördükçe İcra Vekilleri Heyetine Riyaset eder. Reisicumhur Riyaseticumhur makamında bulundukça Meclis münakaşat ve müzakeratına iştirak edemez ve rey veremez.” hükmüyle önce cumhurbaşkanının devletin başı olduğu vurgulanmış, ardından yet kileri arasında gerek gördükçe merasim-i mahsusada yani özel törenlerde TBMM’ye ve Bakanlar Kurulu’na başkanlık yapabileceği sayılmıştır. Özel törenler ifadesiyle kast edilenin yasama dönemleri başındaki ve olağanüstü nitelik arz eden toplantılar olduğu düşünülmektedir.(469)…