Türk Vergi Sisteminde Vergi İncelemesinin Hukuki Niteliği ve Sonuçları

Çalışmanın konusunu bir vergi denetim türü olarak vergi incelemesinin hukuki niteliği ve sonuçları oluşturduğundan; öncelikle, VUK’un 140. maddesinin son fıkrasında yapılan değişiklik doğrultusunda 7338 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile fıkraya eklenen; “vergi incelemesine ilişkin işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesi, yazı, bildirim ve tutanakların elektronik ortamda düzenlenmesi” ibaresinden ne anlaşılması gerektiği irdelenmelidir. Vergi incelemesi bir görevlendirme yazısı ile idare içinde başlamakta; sonrasında yeni sistem gereği bu görevlendirme yazısı kapsamında nezdinde incelemeye tabi mükellefe gönderilmek üzere bir incelemeye başlama bildirimi düzenlenmesi ile vergi incelemesi mükellef nezdinde başlamaktadır. Daha sonra defter ve belgelerin ibrazı talep edilecek, inceleme gerekirse işyerine sirayet edecek, son olarak da vergi inceleme raporu düzenlenecektir. Acaba elektronik ortamda yürütülecek vergi incelemesine ilişkin işlemler sadece yazışma ve tebligat işlemlerini mi kapsamakta; yoksa defter ve belge inceleme işinin de defter ve belge ibrazı talep edilmeden elektronik defter ve kayıtlar üzerinden yapılmasını da içermekte midir? Bu düzenlemeye dair usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığı yönetmelik ile düzenleyecek olup; kanunda vergi incelemesine ilişkin işlemler şeklinde ayrıca belirtilmiş olmasının inceleme işinin kendisini kastettiğini; dolayısıyla da esasen baştan sona bir elektronik ortamda uzaktan incelemenin önünü açtığı kanaatindeyim. Zira düzenlemede “vergi incelemesine ilişkin işlemlerin elektronik …

Teknoloji ve bilişim alanındaki gelişmeler sebebiyle vergi incelemelerinde geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığının görülmesinin sonucu olarak elektronik ortamda etkin ve en kısa sürede analiz ve tespitlerin yapılmasına imkan veren, vergi incelemesi odaklı bir e-denetim sistemi olan VDK Vergi Denetim Analiz Sistemi (VDK-VEDAS) geliştirilmiştir. VDK 2023 Yılı Faaliyet Raporu’na göre, “VDK-VEDAS yaşayan bir sistem olup uygulama ve mevzuat değişiklikleri ile müfettişlerden alınan geri bildirimler neticesinde sürekli güncellenmekte, yeni versiyonları kullanıcılarla paylşılmaktadır. Gelinen aşamada e-defter ve e-belge uygulamalarının tabana yayılması ve getirilen ilave zorunluluklar, VDK-VEDAS sisteminin vergi incelemelerindeki önemini artırmıştır. Bu önem doğrultusunda müfettişler tarafından kolaylıkla kullanılabilecek standart analizler ve vergisel analizleri içeren sistem Başkanlığımızca sürekli geliştirilmektedir.”