İdari Yargıda Hak Eksenli Dönüşüm - Vergi Uyuşmazlığından Doğan İdari Davalarda Mülkiyet Hakkının Korunması

Mehmet Coşkun Karabaşoğlu kararında vergi inceleme raporuna istinaden başvurucudan vergi ziyaı suçuna iştirak ettiğinden bahisle “vergi ziyaı cezası alınması sonucu mülkün ceza miktarı kadar bir kısmından yoksun” kalındığı belirtilmiştir. Anılan bağlamda söz konusu vergi ziyaı cezasının başvurucunun “ödemek suretiyle yoksun kaldığı ekonomik menfaati çerçevesinde” mülkiyet hakkının konusuna giren bir mülk olduğu hususunda tereddüt bulunmadığı

İlyas Yılmaz kararına konu olayda bağımsız bölümün yer aldığı taşınmaz payı, bağımsız bölümü başvurucuya satacağını vadeden tapu kayıt malikinin vergi borcu sebebiyle haczedilerek satılmıştır. Başvurucu tarafından açılan tapu iptali ve tescil davasında yargı kararıyla satış vaadi sözleşmesine dayanarak bağımsız bölümün mülkiyetinin başvurucuya ait olduğu tespit edilmiştir. 4721 sayılı Medeni Kanun’un 705. maddesinin birinci fıkrası taşınmaz mülkiyetinin kural olarak tescille kazanıldığını hükme bağlamıştır. Bu nedenle söz konusu karar yalnızca ileriye etkili bir tespit hükmü olup tapu sicilinde herhangi bir değişikliğe neden olmamış dolayısıyla başvurucu henüz bağımsız bölümün mülkiyetini edinememiştir. Bununla birlikte söz konusu tespit hükmü nedeniyle “başvurucunun bağımsız bölümün mülkünü edinme hususunda somut bir temele dayalı meşru bir beklentisinin olduğu” sonucuna ulaşılmıştır. Anayasa Mahkemesi bunun yanında “satış vaadi sözleşmesine göre başvurucunun ödediği bedel ve hak ettiği edimler”in de bu bağlamda göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtmiş ve bu tespitler ışığında “başvurucunun Anayasa’nın 35. maddesi kapsamında korunması gereken bir menfaatinin” bulunduğunu açıklamıştır.(179)…

A.N.A. kararında “vergi ve buna bağlı vergi ziyaı cezası alacağının başvurucudan tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenmiştir.” Anayasa Mahkemesi ödeme emrini, “içeriğindeki kamu alacağının borçlu tarafından ödenmesi buyruğunu havi bir idari işlem” olarak niteledikten sonra “ödeme emri düzenlenmesindeki” amacın, “içerdiği alacağın borçlunun mal varlığından -mümkünse rızası dahilinde, değilse cebren- tahsil edilmesi” olduğunu açıklamıştır. Bu değerlendirme ışığında Anayasa Mahkemesi, “ödeme emrinin borçlunun mal varlığını etkileyen/azaltan bir işlem olduğu”nu “ve borçlunun mal varlığındaki eksilmenin “mülk” teşkil edeceğini ifade etmiştir.”(180)…