Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel +
pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
2.Ariyet Alanın Sorumluluğunun Vis Maior (Mücbir Sebep) İle İlişkisi
Hem ariyet alanın sorumluluğunun custodia olarak uygulandığı Klasik Hukuk Dönemi’nde hem de diligentia…
D. 13.6.5.4:…
“Quod vero senectute contigit vel morbo, vel vi latronum ereptum est, aut quid simile accidit, dicendum est nihil eorum esse imputandum ei qui commodatum accepit, nisi aliqua culpa interveniat. proinde et si incendio vel ruina aliquid contigit vel aliquid damnum fatale, non tenebitur, nisi forte, cum possit res commodatas salvas facere, suas praetulit”.…
D. 13.6.5.4:…
“Yaşlılık ya da hastalığın sebebiyet verdiği ya da bir şeyin zorla haydutlar tarafından alındığı ya da bu gibi hallerin söz konusu olduğu durumlarda, ariyet alan kendi kusuru olmadığı sürece sorumlu tutulamaz. Nitekim binaların çökmesi ya da yangından kaynaklanan felaket halinde ya da bu çeşit kaçınılmaz olay sebebiyle doğan zarardan da sorumlu değildir, meğer ki ödünce konu olanları kurtarmak mümkün iken, kendisininkileri tercih etsin.”…
D. 13.6.5.4’te yaşlılığı sebebiyle hastalığa uğraması ya da haydut saldırısı…
D. 13.6.5.13:…
“…si servus cum ea fugerit, eum qui commodatum accepit non teneri, nişi fugae praestitit culpam…”…
D. 13.6.5.13:…
“…Eğer ariyet olarak alınan bir köle kaçarsa, ariyet alanın bu kaçışta culpa’sı yoksa sorumlu olmaz.”…
Yukarıda verilen D. 13.6.5.13’te kölenin kaçması vis maior olarak kabul edilmiştir. Ariyet konusu malın kaybının vis maior…
D.13.6.5.6 (Ulp. 28 ad ed):…
“Sed an etiam hominis commodati custodia praestetur, apud veteres dubitatum est. nam interdum et hominis custodia praestanda est, si vinctus commodatus est, vel eius aetatis, ut custodia indigeret: certe si hoc actum est, ut custodiam is qui rogavit praestet, dicendum erit praestare”.…
D.13.6.5.6 (Ulp. 28 ad ed):…
“Fakat şahıslarla (kölelerle) ilgili ariyette dahi custodia’dan sorumluluğun olduğu konusunda eski hukukçular şüpheye düşmüşlerdir. Çünkü eğer ariyet konusu şahıs zincirli olarak bağlı ise veya yaşı nedeniyle gözetime muhtaç ise köleden dolayı da custodia’dan sorumlu olunur. Anlaşma ile custodia’nın kararlaştırılabileceği açıktır.”…
D. 13.6.5.6’da veteres’ler tarafından ariyet alınan kölenin kaçmasından, ariyet alanın custodia…
Kölenin ariyet veren tarafından zincirli olarak bağlı vaziyette teslim edilmesinin…
D.13.6.18 pr.:…
“In rebus commodatis talis diligentia praestanda est, qualem quisque diligentissimus pater familias suis rebus adhibet, ita ut tantum eos casus non praestet, quibus resisti non possit, veluti mortes servorum quae sine dolo et culpa eius accidunt, latronum hostiumve incursus, piratarum insidias, naufragium, incendium, fugas servorum qui custodiri non solent. quod autem de latronibus et piratis et naufragio diximus, ita scilicet accipiemus, si in hoc commodata …
D.13.6.18 pr.:…
“Kullanmak üzere ödünç verilen bir şeye gösterilmesi gereken ihtimam, çok dikkatli bir aile reisinin kendi işlerinde uyduğu nispettedir ki; ariyet alan sadece kendi kusuru olmadan gerçekleşen, kölelerin ölümü, düşman ve haydut saldırısı, korsan baskını, gemi batması, yangın, genellikle nezaret gerekmeyen kölelerin kaçışı gibi önlenemez olaylardan sorumlu değildir. Haydutlar, korsanlar ve gemi batması için söylenenler aslında bir kimseye, uzak bir yere götürmesi için bir şeyin ariyet verildiği hallere münhasıran geçerlidir. Arkadaşları için akşam ziyafeti vereceğini söyleyen birine, gümüşlerimi ariyet verdiğim, lakin onun, ödüncü seyahate götürdüğü durum farklıdır. Bu vakada felaket, haydutlardan, korsanlardan ve gemi kazasından kaynaklansa bile, hiç şüphesiz ariyet alan sorumludur. Bu bahsedilen sonuçlar, ödüncün sadece alanın menfaatine olduğu haller için uygulanır. Ancak her ikimizin arkadaşını davet ettiğimiz bir yemek organizasyonu için sorumluluk üstlenmen nedeniyle gümüşleri sana ariyet verdiğim halde olduğu üzere, ariyet sözleşmesinin her iki tarafın da menfaatine olduğu durumda, bazı kaynaklarda, senin sadece kasti zararlarından sorumlu olacağın bilgisine ulaştım. Bununla beraber, rehin veya dos yoluyla verilen şeylerde ihmalden sorumluluk dikkate alındığı gibi, aynı zamanda ihmalin nedeniyle sorumlu olup olmayacağın sorulmalıdır.”…
D. 44.7.1.4:…
“…sed et in maiorebus cassibus, si culpa eius interveniat tenetur…”D. 44.7.1.4:…
“…fakat vis maior, kusur nedeniyle gerçekleşmişse sorumluluk vardır.…
Öncelikle ariyet alanın sözleşmeden doğan yükümlülüğü diligentia çerçevesinde tanımlanmış, göstermesi gereken özen açısından iyi bir aile babası ölçütünün esas alınacağı belirtilmiş ve borçlunun sorumlu olmayacağı vis maior…
1.Malın Ariyet Alandan Çalınması Durumunda Ariyet Alana Tanınan Actio Furti İmkânı
3.Ariyete Konu Malın Sözleşmede Kararlaştırılan Amaç Dışında Kullanılmasından Sorumluluk
EN
TR
