Takdiri Cezalar ve Osmanlı Devleti 17. Yüzyıl Uygulaması

Bazı yazarlara göre(13) siyâset-i şer‘iyye kavramının kapsamına dair üç ekol mevcuttur. Bir eğilime göre, dünya ve ahirette kurtuluşu sağlayan, İslam hukukunun hükümlerine uygun tedbirler ve idari tasarruflar siyâset-i şer‘iyye olarak isimlendirilirken; ikinci eğilime sahip hukukçular, cüz’i bir delil olmasa bile maslahat için devlet yöneticisinin uyguladığı her fiilin siyâset-i şer‘iyye kapsamında olduğunu kabul ederler. Üçüncü olarak, siyâset-i şer‘iyyeyi bazı hukukçular doğrudan ceza hukuku ile irtibatlandırmayı tercih ederek, bu kavramı ağırlaştırmış ceza veya ta‘zîr gibi terimlerle eş anlamlı olarak kabul ederler. Bu yaklaşımlardan sonuncusu siyâset-i şer‘iyye kavramının kapsamını oldukça daraltmaktadır. Aşağıda detaylı şekilde nakledileceği gibi çoğunlukla Hanefi mezhebine mensup hukukçuların son gruba dahil olduğu görülmektedir. Günümüzde İslam ceza hukuku alanında müstakil çalışmalar kaleme alan yazarların bir kısmı da bu görüşü paylaşmaktadır. Peters’a göre ta‘zîr ve siyaset cezaları takdiri nitelikte olmaları açısından benzerlik gösterirler. Fakat ta‘zîr cezaları yalnızca İslam hukukunun temel kaynaklarınca koyulan yasaklar için uygulanırken siyaset ise kamu düzenini tehdit eden davranışlar için söz konusu olabilir. Aynı yazar, ta‘zîr cezalarının uygulanmasıyla suçlunun ıslahının amaçlandığı fikrindeyken, siyaset cezalarının esas amacının kamu yararı olduğu kanaatindedir(14).…