Anonim Şirketlerde Eşit işlem İlkesi

Akın ilgili düzenlemenin lafzını eleştirmektedir. Yazar, İsviçre doktrininde bu hükmün, sadece genel kurul kararları ile mevcut pay sahipleri veya rüçhan hakkının kullanılmasının kısıtlanması kararından sonra payları yönetim kurulu ya da genel kurul kararına binaen iktisap eden pay sahipleri yahut üçüncü kişiler açısından geçerli olacağının kabul gördüğünü ve bu hususun hem mantıklı hem de isabetli olduğu belirtmektedir. Zira sermaye artışı sonrasında pay sahiplerinin bir kısım rüçhan hakkını kullanmaması neticesinde, yeni ihraç olunan payların kaderi şirket (genellikle de yönetim kurulu) tarafından belirlenmektedir. Bu noktada örneğin, yeni ihraç olunan ve ilgili pay sahiplerinin rüçhan hakkını kullanmadıkları pay üzerinde, yönetim kurulu kararı kapsamında bu payları iktisap eden kişilere karşı, şirketin bağlam hükümlerini ileri sürmesi ve pay defterine kayıttan kaçınması söz konusu olmayacaktır. Aksi halin kabulü, çelişkili davranış meydana getirecek ve TMK m. 2’ye aykırılık teşkil edecektir. Bir diğer ifade ile bağlam hükümleri, sadece rüçhan hakkının pay sahibi tarafından üçüncü kişiye veya diğer pay sahiplerine satılması halinde uygulanabilecektir. Ayrıca pay sahibinin, esas sözleşme kapsamında gerekli görünen bir ruhsatı (uzun yol kaptanlığı belgesi gibi)

Rüçhan hakkının devrine ilişkin düzenleme Yıldız tarafından da gerek açık şekilde kaleme alınmadığı gerekse gerekçede yeterli açıklamaya yer verilmediği ifade edilerek eleştirilmektedir. Yazara göre, önceki mevcut payları nama yazılı olmayan bir anonim şirket, sermaye artırımı neticesinde bağlı nama yazılı pay oluşturmuşsa, rüçhan hakkı sahibinin işbu hakkını, yeni meydana gelen bağlam gerekçe gösterilerek kullanması önlenemeyecektir. Ancak hem önceki hem de yeni payların bağlı nama yazılı olduğu yahut önceki paylar bağlı nama yazılı olmamasına karşın yeni payın bağlı nama yazılı olarak çıkartıldığı durumlarda pay sahibinin rüçhan hakkı bulunmasına rağmen, işbu hakkı devir yetkisi olmayacaktır. Buradan hareketle, esas sözleşmede belirtilen şartları taşımayan üçüncü kişilerin, rüçhan hakkından kaynaklı olarak pay sahibi sıfatını kazanmaları söz konusu değildir. Bu kişilerin pay sahibi olabilmeleri, anonim şirketin devre muvafakat vermesi ile mümkün olmaktadır(262)…

Tekinalp de konuya ilişkin olarak, rüçhan hakkının devredilmesinin anonim şirket tarafından yasaklanamayacağını yahut sınırlandırılamayacağını, buna karşın anonim şirketin rüçhan hakkını devralanlara karşı, bağlam hükümlerini uygulayabileceğini belirtmektedir(263)…