Meşfû‘ akar bedelinin sahip olması gereken diğer şart ise bedelin mal olmasıdır.…
-
Git
: -
Favorilere ekle veya çıkar
-
ᴀ⇣ Yazı karakterini küçült
Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
5.3.Meşfû‘ Akar Bedeline Dair Şartlar
Hanefî doktrinine uygun olarak(75) Osmanlı fıkıh eserlerinde aktarılan bilgilere göre, temlik olunan meşfû‘ akar bedelinin sahip olması gereken iki şart vardır. Birincisi bedelin miktarının muayyen (ma‘lûmü’l-miktâr)…
Meşfû‘ akar bedelinin hem mal hem de muayyen olmasının şüf‘a hakkının şartlarından…
Mesele: Zeyd bir yurdu dört bin akçeye ve adedi nâ-ma‘lûm bir avuç mangıra satun alsa ıskât-ı şüf‘a ider mi?…
el-Cevâb: ider[,] adedi ma‘lûm olmadın zâyi‘ oldu ise. Ebussu‘ûd.(79)…
Mesele: Zeyd evini Amr’a bir mikdâr akçeye ve bir mikdâr adedi nâma‘lûm mangıra bey‘ eylese mangır akçeye halt olunub mangır bey‘de bile dâhil olmayıcak Zeyd’in cârı Bekir’den şüf‘a sâkıta olur mu?…
el-Cevâb: Halt lazım değil[;] mikdârı ma‘lûm akçe ile nâma‘lûm bir mikdâr elinde olan mangıra bey‘ edüb mikdârı ma‘lûm olmadın mangır helâk olub yâhud sâir mangırlara karışdı ise sâkıta olur. Ebussu‘ûd.(80)…
[Mesele:] Hind Zeyd’e mülk menzilini semen-i mu‘ayyen ve bir kabza adedi nâ-malûm fülûsa bey‘-u teslîm ve kabz-ı semen idup fülûsu zâyi‘ eyleseler câr-i mülâsıkı menzil-i mezkûru hakk-ı şüf‘a ile almağa kâdir olur mu?…
Mesele: Zeyd mülk menzilini şu kadar akçe ile adedi ma‘lûm olmayub muşârun ileyhâ olan bir kabza fülûsa Amr’a bey‘-u teslîm ve kabz-ı semen idub ol fülûsu meclis-i bey‘de saçup tazyî‘ eylese ol menzile muttasıl menzili olan Bekr menzil-i mezbûru şüf‘a ile almağa kâdir olur mu?…
el-Cevâb: Olmaz.(82)…
Semen-i malum ile satın alınan meşfû‘ akarın daha sonra semen-i meçhul ile başkasına…
[Mesele:] Zeyd mülk menzilini Amr’a semen-i ma‘lûma bey‘ ve teslîm [etse] Amr dahî menzil-i mezbûru şu kadar akçe ile adedi nâ-ma‘lûm muşâru’n-ileyhâ olan bir kabza fülûsa Bekir’e bey‘ ve teslîm ve kabz-ı semen idup ol fülûsu meclis-i bey‘de saçub tazyî‘ itdikden sonra ol menzile muttasıl mülk menzili olan Beşir bey‘-i evveli istimâ‘ itdiği ânda ittihâz-ı şüf‘a idup bi-tamâmihâ ri‘âyet idecek Amr’ın huzûrunda bey‘-i evvel ile menzil-i mezbûru şüf‘a ile Bekir’den almağa kâdir olur mu?…
el-Cevâb: Olur.(83)…
[Mesele:] Zeyd yeri dahî mülk bağçesini Amr’a semen-i ma‘lûma bey‘ ve teslîm [etse] Amr dahî ol bağçeyi şu kadar akçe aded-i nâ-ma‘lûm bir kabza fülûsa Bekir’e bey‘ ve teslîm ve kabz-ı semen idup fülûsu meclis-i bey‘de tazyî‘ itdikden sonra ol bağçeye muttasıl mülk bağçesi olan Beşir bey‘-i evveli istimâ‘ itdiği ânda ittihâz-i şüf‘a idup şerâitine bi-tamâmihâ ri‘âyet itmiş olmağla Amr’ın huzûrunda bey‘-i evvel ile ol bağçeyi şüf‘a ile Bekir’den almağa kâdir olur mu?…
el-Cevâb: Olur.(84)…
Meşfû‘un bedeline dair diğer bir konu da meşfû‘un şefî‘ tarafından hangi bedel ile…
Mesele: Hind mülk arsasını semen-i mislinden noksân-ı fâhiş ile zevci Zeyd’e bey‘-u teslîm itdikden sonra arsa-i merkûmeye muttasıl yeri dahî mülk menzili olan Amr bey‘i istimâ‘ itdiği anda ittihâz-ı şüf‘a idup şerâitine bi-tamâmihâ ri‘âyet idup arsayı şüf‘a ile Zeyd’den almak istediğinde semen-i müsemmâ ile mi alur yohsa semen-i misli ile mi?…
el-Cevâb: Semen-i müsemmâ ile.(85)…
Mesele: Zeyd mülk menzilini semen-i mislinden ziyâde şu kadar akçeye Amr’a bey‘-u teslîm itdikden sonra ol menzile muttasıl mülk menzili olan Bekir bey‘-i mezbûru istimâ‘ itdiği anda ittihâz-ı şüf‘a ve şerâitine bi-tamâmihâ ri‘âyet idup menzili şüf‘a ile Amr’dan almak istedikde semen-i müsemmâ ile mi alur yohsa semen-i misli ile mi?…
el-Cevâb: Semen-i müsemmâ ile.(86)…
[Mesele:] Hind Zeyd ile ‘ale’l-iştirâk mâlike oldığı menzilinden hissesini Amr’a semen-i ma‘lûma bey‘ ve teslîm ve kabz-ı semen idup ba‘dehû Hind bey‘i mezbûr tağrîr ve gabn-i fâhiş ile olmuşdı deyu da‘vâ ve fesh sadedinde olmağla Amr Hind’e semen-i evvelden ziyâde şu kadar akçe virup kat‘i nizâ‘ itdiklerinden sonra Zeyd bey‘i istimâ‘itdiği ânda ittihâz-ı şüf‘a idup şerâitine bi-tamâmihâ ri‘âyet eylese akd-i bey‘de tesmiye olunan semeni Amr’a virup hisse-i mezbûreyi şüf‘a ile Amr’dan almağa kâdir olur mu?…
el-Cevâb: Olur.(87)…
Bu sûretde Zeyd semen-i merkûmu Amr’a virup hisse-i mezbûreyi şüf‘a ile ba‘de’l-hükm almak istedikde Amr vech-i mübîn üzre akd-i bey‘den sonra Hind’e ol kadar akçe ziyade virmekle senin içün hakk-ı şüf‘a sâbit olmaz yâhud ol ziyâdeyi bana virmeyince hisse-i merkûmeyi teslîm itmem diyup imtinâ‘a kâdir olur mu?…
Meşfû‘ akar bedelinin hem mal hem de muayyen olmasının şüf‘a hakkının şartlarından…
Mahmiye-i İstanbul’da Sancakdâr Hayreddin mahallesinde sâkin Süleyman Çelebi b. Mustafa meclis-i şer‘-i şerîf-i enverde, mahalle-i mezbûrda sâkin Mehmed Çelebi b. Ahmed mahzarında üzerine da‘vâ ve takrîr-i kelâm edip, mezbûr Mehmed târih-i kitâbdan yedi gün mukaddem mahalle-i mezbûrede vâki‘ bir tarafdan Zümre Hâtun mülkü ve bir tarafdan benim mülk ve bir tarafdan Mustafa Çelebi mülkü ve bir tarafdan tarîk-i hâs ile mahdûd bir oda ve bir köşk ve bir matbah ve cüneyne ve havluyu müştemil mülk menzili, mâliki Süleyman b. Abdullah’dan yüz guruş semen-i medfû‘a iştirâ ve tesellüm edip, benim dahi câr-ı mülâsıkım olan mebî‘i iştirâ eylediğim mahalde taleb ve hakkâniyet ile taleb eylediğimden sonra teslîm-i mebî‘ ve kabz-ı semen bulunmamakla menzil-i mezkûr katına varıp ben şefî‘im da‘vâ-yı şüf‘a dahi ederim deyu taleb edip, ve’l-hâsıl şerâit-i şüf‘aya tamâm-ı ri‘âyet ve işbu hâzırân bi’l-meclis Ali b. Mustafa ve Hasan b. Abdullah nâm kimesneleri işhâd etmişdim. Hâlâ taleb ederim suâl olunup bi tarîki’ş-şüf‘a menzil-i mezbûru bana teslîm edip, vech-i meşrûh üzre verdiği semen-i mezkûru yedimden kabza tenbîh olunmak matlûbumdur dedikde, gıbbe’s-suâl mezbûr Mehmed cevâbında, ben menzil-i mezkûru mâlik-i mezbûr Süleyman b. Abdullah’dan işbu mübâya‘a hücceti [nâtık olduğu üzre] yüz kıt‘a esedî guruş ile min-haysü’l-keyfiyet-i ma‘lûme ve min-haysi’l-kemiyet-i mechûle bir kabza fülûsa iştirâ ve kabûl etmekle, şefî‘-i mezbûrun şüf‘ası sâkıt olmuşdur deyu def‘le mukâbele edicek, isre’l-istintâk ve’l-inkâr mezbûr Mehmed Çelebi’den def‘-i mezbûruna beyyine taleb olundukda, yine mahalle-i mezbûre sükkânından İmâm Mehmed Efendi b. Receb ve Mustafa Efendi b. Mehmed nâm kimesneler li ecli’ş-şehâde meclis-i şer‘a hâzırân olup istişhâd olunduklarında, fi’l-vâki‘ mezbûr Mehmed Çelebi târih-i mezkûrda menzil-i mahdûd-ı mezkûru mezbûr Süleyman b. Abdullah nâm kimesneden bizim huzûrumuzda yüz kıt‘a esedî guruş ile min-haysü’l-keyfiyet-i ma‘lûme ve min-haysi’l-kemiyet-i mechûle bir kabza fülûsa iştirâ ve kabûl edip, bu …
