Uluslararası İnsancıl Hukukta İnsani Yardım

5. Rızanın Verilmemesi

a. Rızanın Keyfi Sebeplerle Verilmemesi

Yukarıda da belirtildiği üzere uluslararası insancıl hukuk kuralları, işgal dışındaki uluslararası silahlı çatışmalar ile uluslararası nitelikte olmayan silahlı çatışmalarda yapılması planlanan insani yardım faaliyetleri için devletlerin rızasının alınmasını gerekli kılmaktadır.(202) Ancak insani yardım için devletlerin rızasının aranması onların insani yardım teklif-Sayfa 50lerini sadece kendi isteklerine bağlı olarak reddedebilecekleri anlamına gelmemektedir. Cedric Ryngaert adlı bir araştırmacının deyişiyle, devletlerin egemenlik ilkesi onlara insani yardıma karar verilmesinde bir “açık çek” sunmamaktadır.(203) Nitekim devletlerin kendileri, Ek Protokol 1’in uluslararası silahlı çatışmalarda insani yardımı düzenleyen 70. maddesini görüşürken “ilgili taraflar insani yardım eylemlerinin kabulü üzerine yapacakları anlaşmayı reddetmekte mutlak ve sınırsız bir özgürlüğe sahip değillerdir. Antlaşmayı reddeden taraf, bunu keyfi ve hayali sebeplerle değil geçerli sebeplerle yapmalıdır.” ifadelerini kullanmışlardır.(204) Ancak söz konusu “keyfi sebeplerin(arbitrary reasons)” veya “geçerli sebeplerin(valid reasons)” herhangi bir uluslararası antlaşma veya uluslararası kuruluş tarafından tanımı yapılmadığı gibi bunların ne olabileceğine dair örnekler de verilmemiştir.(205) Uygulamada karşılaşılan farklı durumlarla birlikte doktrinde de hangi şartların keyfi veya geçerli sebepleri oluşturacağı üzerine görüşler ortaya atılmıştır. Ortaya atılan görüşler sonucunda ise şu üç ana başlıktan birine dâhil olan sebebin keyfi sebeplerden olacağı belirtilmiştir:(206)Sayfa 511) Reddin, mağdur siviller ile alakalı insancıl hukuk ve insan hakları hukuku dâhil uluslararası hukuk tarafından devletlere yüklenen diğer yükümlülüklerin de ihlali ile sonuçlanan durumlar;