Görüldüğü üzere Wittfogel kuramını gönüllü bir işbirliğine değil, despotik bir yönetime…
Wittfogel’in kuramı ciddi eleştirilere maruz kalmıştır. Örneğin sulama sistemlerine…
Bu kuram, Karl A. Wittfogel tarafından Oriental Despotism adlı eserinde ileri sürülmüştür. Wittfogel’e göre uygarlık ve devlet, kuramın adından da anlaşılacağı üzere büyük sulama tarımının yapıldığı topraklarda yeşermiştir. Kurak ve yarı kurak coğrafyalarda gelişen tarımcılık faaliyetleri sulama sistemlerinin geliştirilmesini zorunlu kılmıştır. Bunun için suyun kontrol altına alınması gerekmektedir. Suyun kontrol altında alınması ise günümüzde dahi ciddi bir mühendislik meseledir. Böylesine büyük ölçekli sulama tesislerinin inşası ve yönetimi, organize bir toplum olsa dahi sıradan bir organizasyonla altından kalkılabilecek bir iş değildir; bunun için merkezi bir planlama, ciddi bir denetleme ve gözetim, bireyleri çalışmaya zorlama/cebri icra yetkisi, bireysel mülkiyeti ilga etme ya da parçalara ayırma yetkisi, dini ve askeri güçleri soğurma ve entegre etme gibi ileri derecede gelişmiş, bürokratik ve cebri icra kabiliyeti olan bir yapının varlığını gerekli kılmaktadır(155).…