Bir başka örnek verelim. Bir kişinin hizmet sözleşmesinden doğan iş yapma yükümlülüğü…

Eğer A, bir gayrimenkul üzerinde mülkiyet hakkına sahipse diğer her kişi o gayrimenkule…

Benzer şekilde, eğer A bir arazi üzerinde mülkiyet hakkı sahibi ise o arazinin altına…

Çoklu hak bağlamında belirtmek gerekir ki Hohfeld’in bu yaklaşımı mülkiyet hakkı…

Görüldüğü üzere Hohfeld’in spesifik olarak ‘claim’ adını verdiği bu konum, bir kişinin diğer kişilere karşı sahip olduğu ödeme, verme, yapma ve yapmama borçlarını talep etme hakkını ifade etmektedir. Hukuk terminolojisinde ödeme, verme, yapma ve yapmama yükümlülüğünü en geniş kapsamıyla ifade eden terim borç terimidir. Borçluluk konumun karşı tarafına ise alacaklılık adı verilmektedir. Nitekim talep, daha çok bir ekonomi terimi olarak, arz edenin karşılayacağı ya da karşılamayacağı, dolayısıyla boşa çıkması ihtimali de olan bir isteği ifade ederken alacak kavramı karşı tarafın elindeki imkanların sınırından bağımsız olarak sahip olduğu borçluluk konumunun karşı taraftaki yansımasıdır.

(2) Serbestlik (Privilege/Liberty) Alacaksızlık (No-Right)…

“Davacı Britanya vatandaşlarına tanınmış olan olağan haklara sahiptir. Geçimini kendi istediği gibi temin etme serbestliğine sahiptir ama ona yasak koyan bazı özel yasaları ihlal etmemesi ve diğer kimselerin haklarına tecavüz etmemesi şarttır. Bu serbestlikte, kendisiyle ilişki kurmak isteyen diğer kişilerle ilişki kurma serbestliği söz konusudur. Bu serbestlik hukukun tanıdığı bir haktır; bunun bağlılaşığı ise herkesin onun bu serbestliğine engel olmama genel borcu altında olmasıdır; yeter ki onun hareket serbestliği, bu tür bir engellemeyi makul surette sonuçlamasın. Ancak diğer kimseler o kimseyle ilişki kurmak konusunda tercih hakkına sahip değillerse o kişinin serbestliği ya da başkalarıyla ilişki kurma hakkı anlamını kaybeder. Başka insanların o kişiyle ilişki kurma konusundaki serbestliklerine yönelik her tür müdahale o kişinin kendisini etkilemektedir’…

Bir hukuki ilişki olarak ele aldığımız “serbestlik” (ya da aynı terimin daha gevşek ve geniş hali olarak “hak”) eğer kesin bir anlamı varsa, ayrıcalıkla tıpa tıp aynı anlama gelmelidir ve yukarıda alıntılanan paragrafta geçen serbestlik teriminin 3 defasında da kullanılan dar anlamına sahiptir. Daha önce belirtildiği üzere başkalarıyla istediği zaman ilişki kurma yönünde bu nitelikteki bir ayrıcalık ya da serbestlik belli türden müdahalelere ilişkin olarak “üçüncü kişiler”e karşı eşzamanlı, duruma özel hiçbir hak olmaksızın var olabilir. Bu türden eşzamanlı hakların (ya da alacakların) olması gerekip gerekmediği hususu bir adalet ve politika meselesidir ve somut olayın özelliklerine bakarak değerlendirilmesi gerekir. Söz konusu ayrıcalıkların ya da serbestliklerin mantıksal açıdan zımnen önerdiği tek bağlılaşık “üçüncü kişiler”in “alacaksızlığı”dır. Dolayısıyla sırf bu tür serbestlikler var olduğu için “üçüncü kişiler”in müdahale etmeme borcu altında oldukları sonucuna varmak pek de spekülatif olmayacaktır. Lord Lindley’den alıntılanan yukarıdaki paragrafın ortasında aniden terimlerin kullanımında, doğruluğu kendinden menkul bir gerekçelendirmeye kayma vardır. Önce söz konusu “serbestlik”ten bir “hak” diye söz edilmeye başlanmış ve sonrasında, muhtemelen geçiş yapılan bu kelimenin baştan çıkarıcı etkisiyle ilgili “bağlılaşık”ın “herkesin engellemeden kaçınma yönünde genel borcu” olması gerektiği vs. farz edilmiştir”
Her ne kadar Hohfeld yerine göre uygun bulduğu bu iki terim arasında ayrıcalık terimine…

Kazanılmış Hak Kavramının Hukuk Felsefesi Açısından Temellendirilmesi

Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.

a. Birincil İlişkiler