Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel +
pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
B.Ariyet Alanın Sorumluluğunda Karşılaşılan Özel Durumlar
1.Malın Ariyet Alandan Çalınması Durumunda Ariyet Alana Tanınan Actio Furti İmkânı
Klasik Hukuk Dönemi’nde ariyet alanın sorumluluğu irdelenirken Gaius’un Institutiones’inde…
Gai. Ins. 3.203:…
“Furti autem actio ei competit quis interest esse, licet dominus non sit. Itaque nec domino aliter conpetit, si eius intersit rem non perire.”…
Gai. Ins. 3.203:…
“Actio furti, maliki olmasa bile, o şeyin güvenli tutulmasında yararı olana tanınmıştır. Nitekim malike de o şeyin kaybolmamasındaki yararı oranında tanınmıştır”.Gaius’a ait yukarıdaki metinden, actio furti açma hakkının sadece malike değil, malı güvenli bir şekilde elinde bulundurmakta menfaati olan kişiye de tanındığı açıkça anlaşılmaktadır…
D. 47.2.14.16 (Ulpianus 29 ad sab.):…
“Qualis ergo furti actio detur ei, cui res commodata est, quaesitum est. et puto omnibus, quorum periculo res alienae sunt, veluti commodati, item locati pignorisve accepti, si hae subreptae sint, omnibus furti actiones competere: condictio autem ei demum competit, qui dominium habet.”…
D. 47.2.14.16 (Ulpianus 29 ad sab.):…
“Ariyet alana hangi sıfatı dolayısıyla, actio furti’nin verildiği soruldu. Ariyet, rehin, locatio conductio gibi başkasının malı dolayısıyla hasardan sorumlu olan herkese, malın çalınması halinde, actio furti’nin verildiğini düşünüyorum. Fakat, condictio sadece malike verilir.”…
Klasik Hukuk Dönemi’nde, custodia sorumluluğu bulunan ve borcunu yerine getiremeyen borçluya, hırsıza karşı actio furti…
Gai. Ins. 3.206:…
“Quae de fullone aut, sarcinatore diximus, eadem transferemus et ad eum, cui rem commodauimus. Nam ut illi mercedem capiendo custodiam praestant, ite hic quoque ütendi commodum percipiendo similiter necesse habet custodiam praestare.”Gai. Ins. 3.206:…
“Temizleyici veya terzi hakkında söylediklerimizi, kendisine bir şeyi ariyet olarak verdiğimiz kimseye de tatbik edebiliriz. Nasıl ki onlar bir ücret almakla nezaret (custodia) mükellefiyeti altına giriyorlarsa, bu da ariyet aldığı şeyin kullanılmasındaki menfaati dolayısıyla aynı şekilde nezaretle (custodia) mükelleftir” …
Bu metinde ise, malın kaybı halinde temizleyici ve terzilere tanınan actio furti…
Gai. Ins. 3.207:…
“Sed is, apud quem res deposita est, custodiam non praestat tantumque in eo obnoxius est, si quid ipse dolo malo fecerit; qua de causa si res ei subrepta fuerit, quia restituendae eius nomine depositi non tenetur nec ob id eius interest rem saluam esse, furti agere non potest, sed ea actio domino conpetit.”…
Gai. Ins. 3.207:…
“Fakat kendisine bir şey vedia olarak bırakılan kimse nezaretle (custodia) sorumlu değildir, ancak, kendisinin bu işte kastı (dolus malus) varsa o zaman mesul olur; dolayısıyla o şey kendisinden çalınmış ise, şeyin iadesi için actio depositi ile mesul tutulamaz ve o şeye zarar gelmemesinde kendisinin bir menfaati olmadığından actio furti’yi açamaz; bu dava bizzat malike aittir” …
Gai. Ins. 3.207’ye göre, vedia alanın malın çalınmamasında menfaati olmadığı için actio furti…
Gai. Ins. 3.197:…
“Placuit tamen eos, qui rebus commodatis aliter uterentur quam utendas accepissent, ita furtum committere, si intellegant id se inuito domino facere eumque, si intellexisset, non permissurum; at si permissurum credant, extra furti crimen uideri, optima sane distinctione, quod furtum sine dolo malo non committitur.”…
Gai. Ins. 3.197:…
“Bununla birlikte, malları belli biçimlerde kullanmak için alıp da başka biçimde kullananların, eğer bunu malikin isteği dışında yaptıklarını ve buna izin verilmediğini anlıyorlarsa hırsızlık işlemiş oldukları kabul edilir. Eğer kendilerine izin verildiğine inanıyorlarsa hırsızlık suçu dışında görülürler, çünkü kasıt dışında hırsızlık işlenmesinin söz konusu olamayacağı doğru ve sağlıklı bir ayrımdır.…
Gai. Ins. 3.197’de ariyet alanın kullanım amacını aştığı takdirde hırsızlıktan sorumlu olacağı kabul edilmiştir. Hırsızlık ancak kasten işlenebileceği için, ariyet alanın kullanım amacının bilerek ve isteyerek dışına çıkması ve yapılan şeyi ariyet verenin istemeyeceğini bilerek hareket edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ariyet alanın kullanım amacını aşması halinde kendisine karşı bir actio furti…
Ariyet alan, vedia alan, rehin alan, kiracı, iyiniyetli zilyet, intifa hakkı veya…
D. 47.8.2.22 (Ulpianus 56 ad ed.)…
“In hac actione non utique spectamus rem in bonis actoris esse: sive in bonis sit sive non sit, si tamen ex bonis sit, locum haec actio habebit. quare sive commodata res sit sive locata sive etiam pignerata proponatur sive deposita apud me sic, ut intersit mea eam non auferri, sive bona fide a me possideatur, sive usum fructum in ea habeam vel quod aliud ius, ut intersit mea non rapi: dicendum est competere mihi hanc actionem, ut non dominium accipiamus, sed illud solum, quod ex bonis meis, hoc est ex substantia mea res ablata esse proponatur.”…
A.Ariyet Alanın Sorumluluğu
2.Ariyet Alanın Sorumluluğunun Vis Maior (Mücbir Sebep) İle İlişkisi
EN
TR
