Medeni Usul Hukukunda Hakem-Bilirkişilik

Tespit sözleşmesi görüşünü ilk savunanlar, hakem-bilirkişi raporu açısından salt…

Deren-Yıldırım, hakem-bilirkişilik sözleşmesinin müspet etkisi olan, hakem-bilirkişi tarafından tespit edilen vakıaya ilişkin hususlarda, tarafların ve özellikle mahkemenin bağlı olması özelliğini geri plana itmiştir. Bu şekilde, hakem-bilirkişilik sözleşmesinin delil veya ikrar sözleşmesi şeklinde, ispat sözleşmesi olarak nitelendirilemeyeceğini ifade etmiştir. Dolayısıyla hakem-bilirkişilik sözleşmesi, bir ispat ve usûl sözleşmesi niteliğinde değildir. Çünkü hâkîmin hakem-bilirkişi tarafından yapılan vakıa tespitleriyle bağlı olması, delillerin serbestçe değerlendirilmesi ve ispat hukukunun genel esaslarına aykırılık teşkil edecektir. Dolayısıyla, hakem-bilirkişi raporunun bağlayıcı etkisinin, maddî hukuka göre açıklanması gerekir. Hâkimin, hakem-bilirkişi raporuyla bağlı olması, hakem-bilirkişi raporunun doğruluğundan şüphe etmesinden değil, tarafların önceden onun bağlayıcı olduğu yönündeki anlaşmaları şeklinde, taraf iradesinden kaynaklanmaktadır. Ancak sadece bu durumda, delillerin serbestçe değerlendirilmesi ilkesinin ihlal edilmesi engellenmiş olur. Bu gerekçelerle, hakem-bilirkişilik sözleşmesinin hukukî niteliğini bir maddî hukuk sözleşmesi olarak nitelendirmektedir(189)…