BİRİNCİ BÖLÜM
KANUNİLİK BLOKUNA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR
1. KANUN KAVRAMI
1.1. Terminoloji
Kanun, Türk Hukuk Lûgatında “yasama uzvu tarafından muayyen şekillere uyularak tanzim edilen ve yürürlüğe girmesinden itibaren cemiyet için riayeti mecbur olan umumi mücerret ve daimi kaideleri ihtiva eden bir tasarruf”…
Kanun terimi ilk ortaya çıkış itibariyle bugünkü anlamından tamamen farklı bir anlam…
Kanun terimi günümüzde iki farklı anlama gelecek şekilde kullanılmaktadır. Bir yandan,…
1.2. Tarihsel Gelişim Sürecinde Kanun Anlayışı
Kanun kavramının hukukun ilk dönemlerinde yüklendiği anlamı açıklamak için Avusturyalı…
Kişilerin davranışlarını, bu davranışın yaratacağı sonuçları öngörerek düzenlemeleri,…
Hukuk kurallarının taşıdığı doğaüstü ve kutsal vasfın bir diğer sonucu, hukukun yöneticiler…
İlk uygarlıklar bahsinde değinilen kanun anlayışı Atina’nın ilk dönemlerinde de geçerlidir.…
Kanunların meclis tarafından değiştirilebiliyor olması, kanun anlayışında önemli…
Atina’da meclisin olağan bir işlemi ile yeni bir kanun konulamaması veya değiştirilememesi…
Kanun kavramının Roma’daki izlerine bakıldığında ise başlangıçta Atina ile ortak…
Kanun kavramının Orta Çağ’daki karşılığına bakıldığında Roma’da oldukça farklı bir…
Barbar kavimlerin kurduğu devletlerin yanında Orta Çağ’ın bir diğer önemli kurumu…
Orta Çağ’dan Yeni Çağ’a geçildiğinde kanun kavrayışının da yeniden dönüşüme uğradığı…
Kanunların beşeri bir iradenin ürünü olduğu düşüncesi de bu siyasal dönüşümün ortaya…
Yaşadıkları ülkelerdeki iç karışıklığı veya parçalı iktidar yapısını ortadan kaldırmayı…
1.3. Fransız Devrimi Sonrası Kanun Anlayışı
Orta Çağ’ın parçalı iktidar yapısının ortadan kaldırılması amacıyla güçlü bir merkezi…
Hukukun objektifleştirilmesi ve öngörülebilirlik kazanarak güvence sunması için öncelikle…
Esasen ilk bakışta siyasal yapıda yaşanan bu dönüşümün kanun anlayışı üzerinde ne…
1.4. Kanunun Karakteristik Vasıfları
1.4.1. Genellik
Fransız Devrimi sonrası kabul edilen ve günümüzde de önemli oranda geçerliliğini…
Kanunların salt kişisel iradeye değil de akla dayandığının kabul edilmesiyle kastedilen,…
Kanunların genelliği ilkesi yukarıda da değinildiği gibi herkes için eşitlik talebinin…
“(Kanun) ister bir koruma sunsun isterse bir cezai yaptırım öngörsün, içerdiği hüküm…
hükmü yer almaktadır. Burada kabul edilen eşitlik mutlak bir eşitliktir. Tüm kanunların…
Elbette her kanunun ülkede yaşayan herkes için geçerli hükümler getirmesi beklenemez.…
“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve…
……
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.”…
Madde metni, kanunların genelliği konusunda dayanak olarak sunulan 1789 İnsan ve…
“Mahkeme itirazında, tanıma veya babalığa hüküm ile babasına nesep bağı ile bağlanamamış…
Gerçekten Medeni Kanunun 443. maddesinin ikinci fıkrası, bir babanın nesebi sahih…
……
Anaları bakımından tam miras payı alan bu kişilerin, babalan yönünden, sahih nesepli…
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu hüküm Anayasa’nın kişilerin arasında haklı bir…
Anayasa Mahkemesi evlilik dışı doğan çocuğun miras payının evlilik içi doğan çocuğun…
“Ülkemizde kimi din ve inançların cemaatleşme safhasına henüz gelememiş olduğu gibi…
Karar metninde açıkça zikredildiği üzere, Anayasa Mahkemesi haklı nedene dayanmayan…
Sonuç olarak, 1789 Devriminin liberal ortamında mutlak eşitlik talebinin bir sonucu…
1.4.2. Soyutluk
Maddi kanun anlayışının ayırt edici vasıflarından bir diğeri soyutluk ilkesidir.…
Kişi hak ve hürriyetlerine yönelik müdahalelerin hangi şartlarda mümkün olabileceğinin…
Soyutluk ilkesi bu tanımıyla kanunlar ile idari işlemler arasında keskin bir sınır…
1.4.3. Süreklilik
Maddi kanun anlayışının taşıması gereken diğer bir vasıf belli bir istikrar taşımaktır.…
Yukarıda kanunların anlık ihtiyaçlara, günlük politikaya veya kişisel kaygılara göre…
Hukuk devletinin temel unsurlarından biri kişilere ögörülebilirlik temin etmesidir.…
Kanunların, üzerinde çok düşünülmeden ve gerekli araştırma yapılmadan hazırlanmaları…
1.4.4. Güvence Teşkil Etme
Fransız Devrimi ile kuvvetler ayrılığı tesis edilmiş ve yürütme organı yalnızca kanunları…
“Kanun yalnızca topluma zarar verici faaliyetleri yasaklama hakkına sahiptir. Kanunun…
Devletin faaliyet alanının günümüzdeki kadar genişlemediği ve katı bir liberalizm…
“Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde…
Sınırlamanın kanunla yapılması zorunluluğu kanunun güvence teşkil etme vasfının önemli…
İdareye takdir yetkisi veren kanunda temel hak ve hürriyetlere yönelik müdahalenin…
“Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin önkoşullarındandır. Kişilerin…
EN
TR
