1961 Anayasası, sosyal devlet anlayışı ile birlikte beraberinde birtakım kurumlar…
1961 Anayasası’nın “Çalışma Hakkı ve Ödevi” başlıklı 42. maddesi şöyle düzenlenm…
“Çalışma herkesin hakkı ve ödevidir.…
Devlet, çalışanların insanca yaşaması ve çalışma hayatının kararlılık içinde gelişmesi için, sosyal, iktisadî ve malî tedbirlerle çalışanları korur ve çalışmayı destekler; işsizliği önleyici tedbirleri alır.…
Angarya yasaktır.…
Memleket ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda vatandaşlık ödevi niteliği alan beden veya fikir çalışmalarının şekil ve şartları, demokratik esaslara uygun olarak kanunla düzenlenir.”…
Bu maddeye göre çalışma ödevi yani zorunlu çalışma, ancak memleket ihtiyaçlarının…
Tasarısında 41. madde olarak yer almış olan 1961 Anayasası’nın 42. madde gerekçesinde,…
“Birinci fıkra, çalışma alanında genel prensibi koymaktadır. Bir taraftan çalışmanın bir hak olduğunu ifade etmektedir ki, bununla Devletin herkese iş bulmayı kendisine vazife edineceği esası konulmuştur. Diğer taraftan da çalışmanın herkes için bir görev olduğu ifade edilmek suretiyle vatandaşın topluma karşı
İkinci fıkrada, çalışmanın bir hak olması ve Devletin çalışma esasına dayanan (Madde: 2) bir Devlet oluşunun gerektirdiği tedbirlere dokunulmuştur. 3 üncü fıkra ise, çalışmanın bir vazife olduğu yolundaki hükmün mecburi çalışmanın kabulüne kadar gidemeyeceğini belirtmektedir.…
Memleketimizin de katılmış olduğu 4.11.1950 tarihli insan Haklarını Koruma Anlaşması ve son defa bu yıl katıldığımız 105 Sayılı Mecburi Çalışmanın Men’i hakkındaki Anlaşma hükümleri ve nihayet Hürriyetçi Demokrasi, esasları olağanüstü haller dışında mecburi çalışmanın prensip olarak caiz görülmesine engel teşkil eder.…
Ancak, 1950 Anlaşmasında da belirtildiği üzere, normal vatandaşlık vazifeleri arasına girecek mahiyetteki (Yani amme vicdanının ve sorumluluk hissine sahip fert vicdanının cebrî çalışma saymayacağı) bazı mükellefiyetlerin bu hükmün dışında kalması toplum hayatının zaruretleri icabıdır. Bundan ötürüdür ki, yalnız askerlik hizmeti değil, icabında gençlerin kısa bir müddet köy hizmeti yapmaları ve saire gibi diğer bir takım memleket hizmetleri, zaruri bir ihtiyaca cevap verdiği nispette, vatandaşlara yüklenebilecektir. …”(1433)…
Görüldüğü üzere, çalışmayı bir ödev olarak kabul eden hükmün bütün hizmetlerde ilke…
