EN
TR
Klasik Hukuk Dönemi’nde objektif sorumluluk olarak kabul edilen ariyet alanın custodia sorumluluğu,…
Iustinianus Dönemi’ne ait metinler, çoğunlukla Klasik Hukuk Dönemi metinlerinin…
Genel olarak metinleri beş grupta sınıflandırabiliriz. İlk grubu custodia’dan söz eden kaynaklar, ikinci grubu custodia’nın…
Compilator’lar tarafından ariyet alanın sorumluluğu düzenlenirken iki yöntem uygulanmıştır. İlki, custodia…
Ius. Ins. 4. 1.16:…
“Quae de fullone et sarcinatore diximus, eadem et ad eum cui commodata res est transferenda veteres existimabant: nam ut ille fullo mercedem capiendo custodiam praesstad, ita is quoque qui commodum utendi percibit, similiter necesse habet custodiam praestare.”…
Ius. Ins. 4. 1.16:…
“Temizleyici ve terzi hakkında söylediğimizi eskiler kendisine ariyet olarak bir şey verilen kimse için de kabul ederlerdi: filhakika, nasıl temizleyici bir ücret mukabilinde nezaret (custodia) mükellefiyeti altına girerse, kullanmak için bir şeyi ariyet alan kimse de, o şey üzerinde nezaret (custodia) mükellefiyeti altında idi.”(79) Ius. Ins. 4.1.16, Gai. Ins. 3.206 ile paraleldir ve her iki metinde geçen “custodiam…
D. 13.6.5.14 (Ulpianus 28 ad ed.):…
“Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum ad ministerium praeberem, et fecero, deinde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: qua actione agi possit et cuius esset periculum? labeo de periculo scripsit multum interesse, custodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati quidem agendum, verum custodiam eum praestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim convenit.”…
D. 13.6.5.14 (Ulpianus 28 ad ed.):…
“Varsayalım ki senin akşam yemeği partisi için masa düzenlemelerini sağlamamı ve gümüşleri hizmetçine vermemi istedin, ve ertesi gün aynı talepte bulunarak gümüşleri eve götüremeyeceğim için senin yanında bıraktım ve kayboldu. Hangi dava açılabilir ve kim riski taşır? Risk konusunda, Labeo şöyle yazar: Kritik soru şudur, koruma sağlayıp sağlamadığımdır. Eğer sağladıysam, periculum bana aittir; değilse, eşyalar bırakıldığı kişinin sorumluluğundadır. Benim görüşüme göre, açılacak dava ariyet davasıdır, ancak eşyaların bırakıldığı kişi custodia sağlamaktan sorumlu olmalı, aksi özel olarak anlaşılmamışsa.”(81)…
D. 13.6.5.15’te custodia, dolus, culpa ve diligentia…
D. 13.6.5.15 (Ulpianus 28 ad ed):…
“…sed esse verius ait et dolum et culpam et diligentiam et custodiam in totum me praestare debere…” D. 13.6.5.15 (Ulpianus 28 ad ed):…
“…fakat dolus ve culpa ve diligentia ve custodia’nın…
D.13.6.5.9’in başında ariyet alanın semerelerden sorumluluğu ele alınırken diligentia’ya…
D.13.6.5.9…
“Usque adeo autem diligentia in re commodata praestanda est, ut etiam in ea, quae sequitur rem commodatam, praestari debeat: ut puta equam tibi commodavi, quam pullus comitabatur: etiam pulli te custodiam praestare debere veteres responderunt”…
D.13.6.5.9…
“Ariyet verilen mal açısından ölçü, özenden (diligentia) sorumluluktur. Ariyet alan, ariyet konusu malı semere olarak takip eden maldan da sorumludur. Örneğin, ben sana, tayı olan bir at ariyet versem, sen, tay için de gözetim (custodia) yükümlülüğü altında olmak zorundasın. Bu durum, veteres’ler tarafından da bu şekilde karara bağlanmıştır.”(82)…
Iustinianus Dönemi’ne ait bazı kaynaklarda ise custodia’dan hiç söz edilmemekte, ariyet alanın sorumluluğu diligentia…
D. 50.17. 23 (Ulpianus 29 ad sab):…
“Contractus quidam dolum malum dumtaxat recipiunt, quidam et dolum et culpam. dolum tantum; depositum et precarium. dolum et culpam mandatum. commodatum, venditum, pignori acceptum, locatum, item dotis datio, tutelae, negotia gesta: in his quidem et diligentiam. societas et rerum communio et dolum et culpam recipit. sed haec ita, nisi si quid nominatim convemt (vel plus vel minus) in singulis contractibus: nam hoc servabitur; quod initio convenit (legem enim contractus dedit), excepto eo, quod Celsus putat non valere, si convenerit, ne dolus praestetur: hoc enim bonae fidei iudicio contrarium est: et ita utimur….”…
D. 50.17.23 (Ulpianus 29 ad sab):…
“Sözleşmeden dolayı sadece kasıttan (dolus malus), bazılarında ise kasıt (dolus) ve ihmalden (culpa) sorumluluk vardır. Vedia ve iğreti sözleşmelerinde sadece kasıt sorumluluğu, vekalet, ariyet, satım, rehinli alacaklı, istisna, iş ve hizmet, dos vaadi, vesayet ve vekâletsiz iş idaresinde kasıt ve ihmalden sorumluluk vardır. Aynı zamanda özen yükümü de var. Şirket ve müşterek mülkiyette kast ve kusur aranır. Ancak, daha ağır veya daha hafif bir ölçü özel anlaşmalarla kararlaştırılabilir. Fakat, dolus’tan sorumluluğun kaldırılması bu kuralın istisnasıdır. Çünkü dolus iyiniyet kurallarının karşıtı demektir.”(85)…
