Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel +
pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
c.Iustinianus Dönemi
Iustinianus Dönemi’ndeki uygulamaya göre tek bir paydaşın ortak köleyi azat etmesiyle…
Söz konusu kurala ilişkin metinleri inceleyelim:…
Cod. Iust. 7.7.1.7 (Imperator Iustinianus)…
“Ius enim adcrescendi, quod antiqua iura in communibus servis manumittendis introducebant, nullius esse momenti nec in posterum frequentari penitus concedimus.”…
Metinde, önceki dönemlerde geçerli olmakla birlikte, ortak kölenin azat edilmesi…
Ius adcrescendi’ye ilişkin Iustinianus Dönemi’nde uygulamadan kaldırılan ortak köleler hakkındaki düzenlemeler Codex’te…
Cod. Iust. 7.7.1 (Imperator Iustinianus)…
Pr. In communes servos eorumque libertatem et quando cuidam domino pars libertatem imponentis adcrescit nec ne, et maxime inter milites, qui huiusmodi imponunt libertatem, multa ambiguitas exorta est apud veteres iuris auctores.…
1. Et inventa est constitutio apud Marcianum in institutionibus divi severi, per quam idem imperator disposuit necessitatem imponi heredi militis comparare partem socii et servum libertate donare.…
1a. Sed et alia constitutio Severi et Antonini principum reperta est, ex qua generaliter necessitas imponebatur socio partem suam socio vendere, quatenus libertas servo imponatur, licet nihil lucri ex substantia socii morientis alii socio accedat, pretio videlicet arbitrio praetoris constituendo, secundum ea, quae et Ulpianus libro sexto fideicommissorum et Paulus libro tertio fideicommissorum refert, ubi et hoc relatum est, quod Sextus Caecilius iuris antiqui conditor definivit socium per praetorem compelli suam partem vendere, quatenus liber servus efficiatur: quod et Marcellus apud Iulianum in eius digestis notat: hocque et Marcellum, cum Iulianum notaret, rettulisse palam est.…
Alıntı yaptığımız metinde, paylı mülkiyette ortak kölenin paydaşlardan biri tarafından…
Alıntı yaptığımız metne göre, Severus’a ait bir Yasa’da belirtildiği üzere, paylı…
Severus ve Antoninus zamanındaki başka düzenlemeye göre, paydaşın benzer bir durumda…
Kuralın gelişiminin son aşamasında Iustinianus’un önceki düzenlemeleri korumakla…
Metinlerden anladığımız kadarıyla Iustinianus Dönemi’nde, Klasik Hukuk Dönemi’ndeki…
Iustinianus’un Institutiones’inin ikinci kitabının “de donationibus”…
Iust. Inst. 2.7.4…
Erat olim et alius modus civilis adquisitionis per ius adcrescendi, quod est tale: si communem servum habens aliquis cum Titio, solus libertatem ei imposuit vel vindicta vel testamento, eo casu pars eius amittebatur et socio adcrescebat. sed cum pessimum fuerat exemplo, et libertate servum defraudari et ex ea humanioribus quidem dominis damnum inferri, severioribus autem lucrum adcrescere: hoc quasi invidiae plenum pio remedio per nostram constitutionem mederi necessarium duximus et invenimus viam, per quam et manumissor et socius eius et qui libertatem accepit nostro fruantur beneficio, libertate cum effectu procedente (cuius favore et antiquos legislatores multa et contra communes regulas statuisse manifestissimum est) et eo qui eam imposuit suae liberalitatis stabilitate gaudente et socio indemni conservato pretiumque servi secundum partem dominii quod nos definivimus accipiente.…
Eskiden, ius civile’ye göre, ius adcrescendi (çoğalma hakkı) ile iktisap etmenin başka bir yöntemi daha vardı ve mahiyeti şu şekildeydi: Titius ile bir kimsenin ortak kölesi olsa ve sadece Titius, değnekle veya vasiyet yolu ile ortak köleye özgürlüğünü kazandırsa, bu takdirde (Titius) kendi payını kaybetmekteydi ve payı ortağına geçmekteydi. Ancak köleyi özgürlüğünden mahrum bırakan, merhametli efendinin ise zarar görmesine neden olan ve zalim efendinin kazanç elde etmesine kötü bir örnek teşkil eden bu haksız durumu ortadan kaldırmayı gerekli gördük. Adaletsizliklerle dolu bu durumu hakkaniyete uygun bir çareye başvurarak düzeltmek için yasalarımızdan biriyle hem azat edenin iradesinin geçerli olduğu hem ortağının payını aldığı hem de azat edilenin inayetimizden yararlanabildiği bir yol bulduk (eski kanun koyucuların da kimi zaman özgürlük lehine istisnai hükümler getirdiği açıktır). Böylece, (köleyi) özgürlüğe kavuşturan cömertliği ile sevinebilir ve ortağı kendi payı oranında zararını tazmin edebilir.…
Metinde, ortak kölenin azat edilmesi hususunda Klasik Hukuk Dönemi’ndeki genel kuraldan…
Iustinianus Dönemi’ndeki değişiklik, Klasik Hukuk Dönemi’nden farklı olarak Doğu…
Gaius’un aktardığı consortium ercto non cito rejimi, Iustinianus Dönemi’nde geçerliliğini çoktan yitirmiştir. Bu nedenle Iustinianus’un getirdiği yeniliklerde consortium ercto non cito’nun…
b.Klasik Hukuk Dönemi
d.Değerlendirme
EN
TR
