İdari Yargılama Hukukunda Taleple Bağlılık İlkesi

“Res’en inceleme yetkisi gereğince, idarî yargıda iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı esas olarak dava konusunun değiştirilmesiyle, yani talep sonucunun değiştirilmesi ve genişletilmesiyle sınırlı olup, dava konusu maddî vakıaları ve bunların ispatı için ileri sürülen delilleri kapsamamaktadır. Bu nedenle, idarî yargı bakımından söz konusu yasağı ya da kuralı “talep sonucunun genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağı” olarak adlandırmak daha doğru olur. Danıştay kararlarına bakıldığında da yasağın genellikle bu hususla sınırlı olarak uygulandığı görülmektedir (KAPLAN Gürsel, “İddia ve Savunmanın Genişletilmesi veya Değiştirilmesi Yasağı …

İdarî yargıda iddianın genişletilmesi/değiştirilmesi yasağı, dava açma süresinin bitimi ile başlamaktadır. Bu nedenle, idarî yargıda, dava açma süresi bitmemiş oldukça davacı iddiasını değiştirebilir veya genişletebilir. Dolayısıyla, başlangıçta (ilk dilekçe ile) istenmemiş olmasına karşın, yeni bir istem dava açma süresi içinde istenebilir ve istenmiş olan şey, yine dava açma süresi içinde değiştirilerek başka bir şey talep edilebilir (YILMAZ Ejder, “İdari Yargıda İddianın ve Savunmanın Genişletilmesi/Değiştirilmesi Yasağı”, Ankara Barosu Dergisi, Yıl:1983, Sayı:3-4, s. 18).…

İdarî yargıda iddia ve savunmanın genişletilmesi/değiştirilmesi yasağının kaynağı olduğu kabul edilen 2577 sayılı Kanun’un 16/4. maddesinin yorumu da yargılamanın amacı olan “adalete varma” (ucuz, basit ve çabuk bir yargılama ile maddi gerçeğe varma) çerçevesinde yapılmalıdır (YILMAZ Ejder, a.g.m., s. 29). İleride yeni davalar açılmasına sebep olunmaktansa, mevcut davada gerekli değişikliklerin yapılmasına izin verilerek uyuşmazlığın bu aşamada çözümü, gerek taraflar gerek mahkemeler bakımından yerindedir. Çünkü bu sayede, davacı hakkına tam olarak, çabuk bir biçimde (ve hatta az bir giderle) kavuşacak; ayrıca, mahkemeler de yeni davalar ile uğraştırılmayacaktır. Bu durum, Anayasa’da öngörülen usûl ekonomisi ilkesine de uygun olacaktır (YILMAZ Ejder, a.g.m., s. 33).…

İdarî yargıda iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı, esas olarak dava açma süresiyle birlikte düşünülmesi gereken bir konudur. Başka bir ifadeyle, 2577 sayılı Kanun’un 16/4. maddesi olmasaydı dahi dava açma süresine ilişkin kurallar nedeniyle yine aynı durum ve sonuçla karşılaşılacaktı. Çünkü idarî yargıda dava açma süreleri hak düşürücü nitelikte ve kamu düzeninden sayıldığı için mahkemece re’sen göz önünde bulundurulmaktadır. Dolayısıyla süresinden sonra dava konusu yapılan talepler bu nedenle reddedilecektir. Danıştay kararlarına bakıldığında da sonradan ileri sürülen taleplerin (Kanun’un deyimiyle hak iddialarının) genellikle bu sebeple reddedildiği görülmektedir (KAPLAN Gürsel, a.g.m., s. 207-208).…