Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel +
pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
CIF satılan mallarda, hasar alıcıya geçtikten (mallar taşıyana teslim edildikten) sonra, satış parasının tahsil edilmesine kadar satıcının mallar üzerinde sigortalanabilir çıkara sahip olup olmadığı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi …
Esas No.: 2014/15678 …
Karar No.: 2015/1600 …
Karar tarihi: 10.02.2015 …
Taraflar arasında görülen davada (kapatılan) Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen…
Davacı vekili, müvekkili şirket nezdinde nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında…
Davalılar vekili, dava konusu taşımada ....’nin .... sıfatıyla hareket etmiş olup,…
Mahkemece yapılan yargılama sonunda iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya…
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.…
Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında rücuen tazminat istemine ilişkin…
Yukarıdaki bentte açıklanan nedenle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü…
YORUM…
Bu kararda Yargıtay 11. Hukuk Dairesi uzun zaman (yaklaşık 20 yıl) önce benimsenen çözümü sürdürmüştür. …
Söz konusu çözüm kısaca şu şekilde idi: …
- Yük (taşıma) sigortasının satıcı tarafından, kendisi çıkar sahibi gösterilerek yaptırılmış olması halinde, …
- Satış sözleşmesi uyarınca taşıma sırasında sigortalı yükün zarar görmesi rizikosu (satıcı değil) alıcı üzerinde olsa dahi…
- Eğer satış bedeli satıcı tarafından tahsil edilmemişse, satıcının sigorta (ve taşıma) konusu yükler üzerinde sigortalanabilir çıkarı var kabul edilir. …
Bu yorum doğrultusunda, satıcının satış parasını henüz tahsil etmediği bir sırada meydana gelen taşıma rizikosu sebebiyle sigortacı tarafından satıcıya sigorta tazminatının ödenmesi geçerli ve hukuken gerekli bir ödemedir. …
Karara konu olan olayda, Yargıtay, “sif satış koşulu çerçevesinde artık satıcının çıkar sahibi olmaktan çıkacağı” görüşünün ilke olarak “doğru” olduğunu ancak, somut olayda ürün faturası ve gümrük beyannamesinde ödemenin mal mukabili olduğunun belirtildiğini ve bu tür bir satışta satıcının yük üzerindeki çıkarının teslime kadar devam edeceğini vurgulamaktadır. Yüksek Mahkeme, kararında aynen şu açıklamaya yer vermiştir …
“Bilindiği üzere mal mukabili satımda, satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcısına teslim edilmesinden sonra satım bedeli ödenmektedir. Bu tür bir satışta, satıcının eşya üzerindeki menfaati teslime kadar devam edeceğinden taşıma sırasında hasar meydana gelmesi halinde de sorumluların müracaat hakkı bulunmaktadır”.…
Bu açıklamada yer alan aşağıdaki görüşler hakkında şunları belirtmemiz gerekir: …
“Mal mukabili satışta satım bedelinin malların alıcıya teslimi sonrasında ödendiği “ …
“Mal mukabili ödeme” (cash against goods) satıcı ve alıcı arasındaki ilişkide satış parasının ne zaman ödeneceğine ilişkin bir anlaşmadır (“ödeme şeklini” anlatmaktadır). Mal mukabili ödemede satıcı, bedelini tahsil etmeden malları ve evrakları alıcıya gönderir. Satıcının alıcıya güven duyması söz konusudur. Satış parasının ödenmesinin bu şekilde vadeye bağlandığı hallerde, alıcının ödeme yapmaması rizikosu uygulamada “ihracat kredi (ticari alacak) sigortası” ile kredi sigortacısına aktarılmaktadır. …
“Mal mukabili satışta satıcının eşya üzerindeki çıkarının teslime kadar devam ettiği” Satış parasının ne zaman ödeneceği ile (taşıma ve) satış konusu mallara ilişkin riskin ne zaman satıcıdan alıcıya geçeceği farklı hususlardır. …
Taşıma konusu mallara ilişkin olarak riskin (hasarın) alıcıya ait olması şu anlama gelir: …
- Taşıma sırasında malların hasarlandığı anda henüz satış parası ödenmemiş idiyse, alıcının satış bedelini ödeme borcu aynen devam eder. Diğer bir anlatışla satıcının alacağı, malların zarar görmesinden olumsuz etkilenmez. Mallardaki zarara katlanma sorumluluğu alıcının üzerindedir. …
- Taşıma sırasında malların hasarlanması öncesinde satış parası ödenmiş idiyse, satıcı tahsil ettiği tutarı geri vermekle yükümlü olmaz. Malların zarar görmesinin ekonomik sonucu alıcı üzerindedir. …
Görüldüğü gibi malların taşıma sırasında hasarlanması riskinin (hasarın) taşıma başında alıcıya geçtiği hallerde (mesela sif veya fob satılan mallarda) satıcının taşıma sigortası yaptırmakta sigortalanabilir çıkarı bulunmamaktadır. …
“Sigortalanabilir çıkar”, gerçekleşecek riziko sebebiyle zarara maruz kalacak olma halinde mevcuttur. Eğer bir satıcı rizikonun gerçekleşmesi (taşıma sırasında malların zarara uğraması) olasılığında herhangi bir kayba uğramayacaksa, çıkar sahibi sayılmaz ve kendi adına (kendi -olmayan- çıkarını korumak için) yaptırdığı sigorta da “geçersiz” olur. …
Çıkar mevcut olmaksızın yaptırılan sigortanın kesin şekilde geçersiz olduğu sonucu TTK 1408(1)’de şu şekilde belirtilmiştir: “Sigorta sözleşmesinin yapılması anında, sigortalanan menfaat mevcut değilse, sigorta sözleşmesi geçersizdir. Sözleşmenin yapıldığı anda var olan menfaat, sözleşmenin süresi içinde ortadan kalkarsa, sözleşme o anda geçersiz olur”. TTK 1408(1) mutlak emredici hükümler arasında yer almaktadır. TTK 1452(1) uyarınca TTK 1408 hükmüne aykırı sigorta sözleşmeleri geçersiz sayılmak zorundadır. …
Yasal halef sıfatıyla rücu davası açan sigortacının selefi sigorta ettireni bağlayan tahkim şartı uyarınca tahkim yoluna gitmesi gerektiği
Kişisel kusuru ile yol açtığı tek taraflı kazada vefat eden araç sürücüsünün desteğinden yoksun kalanların, aracın ZTS poliçesi olmaması dolayısıyla Güvence Hesabı’na yönelttikleri dava
EN
TR
