Cervantes’in Don Quijote’sinde Sancho Panza, Barataria Adası’na vali olarak atanır. Valiliğinin bir gününde kendisine bir dava ile ilgili danışılır. Bu dava, köye belirli bir köprüden giren herkesin köye girme amacını beyan etmesini zorunlu kılan bir yasanın tatbikiyle ilgilidir. Yasa şöyle der: “Bu köprüden karşıya geçmek isteyen herkes, önce nereye ve niçin gittiğini yeminle bildirmek zorundadır; doğru söylüyorsa bırakın geçsin, yalan söylüyorsa, bu [köprünün hemen yanıbaşındaki] darağacına asın ve katiyen affetmeyin.”…

“Meseleyi uzatmadan şöyle diyebiliriz. Bu adam darağacında öleceğine yemin ediyor. Darağacında ölürse yemini doğru çıkmış demektir; bu durumda yasaya göre serbest bırakılıp köprüyü geçmesine izin verilmeli. Asılmazsa, yemini yalan çıkmış demektir; dolayısıyla aynı yasaya göre asılması icap eder.”

Sonra Sancho Panza biraz düşünür; sanki burada saçma giden bir şeyler vardır. Ve…

“Bana bakın arkadaşım, ben salağın teki değilsem, bu söylediğiniz yolcu, yaşayıp köprüden geçmeyi ne kadar hak ediyorsa, ölmeyi de o denli hak ediyor. Doğru söylemesi onu ne kadar kurtarıyorsa, yalan söylemesi de o kadar mahkum ediyor. O zaman sizi bana yollayan yargıçlara gidin ve söyleyin. Fikrim şu: Adamı asmak için ne kadar sebep varsa, bırakmak için de o kadar sebep var. Bu yüzden serbest bırakın, geçsin. Çünkü iyilik daima kötülükten daha fazla takdir toplar. İmza atmasını bilsem bu lafımın altına imza bile atarım. Söylediklerimi uydurmuyorum. Buraya vali olarak gelmeden önce efendim Don Quijote’nin verdiği nasihatlerden birini hatırladım; Tanrı hatırlattı ve bu meseleye kalıp gibi oturuyor: Yasalar belirsiz olduğu zaman, yasayı bir kenara bırakıp merhamete başvur.”…

Bizim için, hakkaniyet, zarar gören tarafın uğradığı zarar, failin amacı, suç işleme hırsı, tüm bunlar büyük önem taşıyan şeylerdir. Az önce de belirttiğimiz gibi, “suçun işlendiği çevre ve koşullar”. Bizim için koşullar, saik, kastın derecesi, sabıka kaydı, tüm bu unsurları mikroskop altında tutmak anlamına gelir. Çünkü bir ceza mahkemesi hakimi olarak bozulan dengeyi düzeltmek zorundayım. Benim hakkaniyet ilkesi doğrultusunda karar verme anlayışım budur. Hakkaniyet, cezanın takdiri anında rol oynar.…

Sorunun çözümünün hakkaniyete uygun düşüncelerle gerçekleştirilebileceğine inansaydım, vicdana hitap eden görüşlere katılmakta tereddüt etmezdim. Ancak bu mesele vicdanın alanına girmemektedir. Yasama organı tarafından belirlenmiş olan katı hukuk kurallarına bağlıyız .... Böyle bir yasanın [katilin kurbandan miras almasını yasaklayan] yokluğunda, …

Hakkaniyet Kavramı - Hukuki Esneklik Problemi Bağlamında Bir İnceleme

Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.

GİRİŞ