Banka Genel Kredi Sözleşmesi

Giriş, Konunun Tespiti, Sınırlandırılması ve İnceleme Planı

Kredi sözleşmelerine konu edilen “kredi” kavramı -ileride ayrıntılı olarak açıklanacağı üzere- sadece bankacılık alanında değil günlük hayatın her aşamasında görülen ve tasarrufların yatırıma dönüştürülmesi sürecinde de etkili olan bir ekonomi müessesesidir. Kredi kavramı, ekonomik açıdan özel sektöre ait bir kavram gibi görünmesine karşın, devletin de etki ve ilgi alanı içerisinde kalmaktadır. Çünkü ülkedeki kredi sisteminin düzenlenmesi ve denetlenmesi devlet tarafından yerine getirilmekte olduğu gibi kredi sistemine devletin doğrudan ya da dolaylı olarak birçok etkisi olmaktadır. Bu sebeple krediyi, sadece bankaların en temel faaliyetlerinden biri olarak tanımlamak yetersiz kalmaktadır.

Kredinin, ekonomik olarak önemi, bu kavramın temeli ve varlık sebebi olan sözleşmeyi de önemli kılmaktadır. Kredi sözleşmeleri bu kavramın temelini ve hukuki gerekçesini oluşturmaktadır.

Kredi sözleşmeleri(1) günümüzde özellikle bankacılık uygulamasında büyük önemi haizdir. Bu sözleşme herhangi bir kanunda pozitif bir düzenlemeye konu olmamışsa da bu durum sözleşmenin önemini azaltmamakta, bilakis daha da artırmaktadır. Zira bu sözleşme ile ilgili birçok ihtilaf çıkmakta ve bu ihtilaflara uygulanacak hukuk kuralları sıklıkla tartışma konusu olmaktadır. Özellikle 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra, genel işlem koşulları ile ilgili hükümlerin doğrudan ve belki de en fazla etkilediği sözleşmeler kredi sözleşmeleri Sayfa 2 olmuştur. Bu sözleşme geçmişte çeşitli incelemelere konu olmuşsa da değişen ve gelişen bankacılık uygulamaları ve değişen yasalar karşısında bu önemli sözleşmenin tekrar incelenmesi gereği ortaya çıkmıştır.

Kavramın bütün toplumsal hayata sirayet etmiş olması ve çok geniş bir uygulama alanı bulunması sebebiyle, çalışmanın sınırlarının titizlikle tespit edilmesi önem kazanmıştır. Çalışma konusunun yeterli netlikte belirlenmesi çalışmanın sağlıklı şekilde yürütülmesi ve sağlıklı neticelere ulaşılması için zorunludur.

Bu sebeple ilk olarak çalışmanın sınırlarının tespit edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, esas olarak sözleşmenin kredi veren tarafını bankaların oluşturduğu ticari nitelikteki banka genel kredi sözleşmesi incelenecektir. Sözleşmenin, kredi veren tarafında banka dışındaki kişilerin bulunduğu kredi sözleşmeleri ile tüketici kredisi sözleşmeleri inceleme kapsamında değildir. Çalışmada, ayrı bir tez konusu olarak işlenebilecek olan kredi teminatları konusu da inceleme kapsamı dışında bırakılmıştır.

Çalışma toplam yedi bölümden oluşmaktadır; birinci bölümde, genel olarak tez konusuyla ilgili olan bankanın tanımı, türleri ve kuruluşu, bankacılık faaliyetleri, kredi kavramı ve kredi türleri incelenecek; ikinci bölümde, banka genel kredi sözleşmesinin hukuki niteliği konusu incelenecek ve bu sözleşmeye uygulanacak hükümler tespit edilecek; üçüncü bölümde, banka genel kredi sözleşmesinin tanımı inceleme konusu yapılacak ve sözleşmenin özellikleri incelenecek; dördüncü bölümde, banka genel kredi sözleşmesinin tarafları, kurulması ve şekli konuları incelenecek; beşinci bölümde, tarafların borçları detaylı olarak incelenecek; altıncı bölümde, ifa, ifa engelleri ve sonuçları incelenecek; yedinci ve son bölümde ise sözleşmenin sona ermesi incelenerek çalışma tamamlanacaktır.