Belirtmek gerekir ki, bundan sonraki değerlendirmelerimizi yukarıda ayrıntısıyla…
A. Henüz İfa Edilmemiş Edimlerin Ortadan Kalması
Sözleşmeden dönmenin etkilerinden ilki, işsahibinin sözleşmeden dönme hakkının kullanılması…
TBK m. 125/III, c. 1 hükmünde, sözleşmeden dönme halinde tarafların karşılıklı olarak…
Geçerli bir sebebe dayanan sözleşmeden dönme beyanının yükleniciye varması anında…
B. Sözleşmeden Dönme Beyanının Yükleniciye Vardığı Ana Kadar İfa Edilmiş Olan Edimlerin Geri Verilmesi
TBK m. 125/III, c. 1 hükmü gereğince sözleşmeden dönme halinde taraflar, daha önce…
TBK m. 125/III, c. 1 hükmünde tarafların daha önce ifa ettikleri edimleri geri istemelerinin…
Katıldığımız kanuni borç ilişkisi görüşü doğrultusunda denilebilir ki, TBK m. 125/III…
Ayrıca belirtmek gerekir ki, bu hususta iadenin borçlar hukuku sorunu olarak kapsamı…
1. İşsahibinin Geri Verme Borcu
Kural olarak ve eser sözleşmesine ilişkin özellik olarak sözleşme konusu eşyayı geri…
TBK m. 473/I hükmü gereğince işsahibi sözleşmeden dönme hakkını kullandığında yüklenici,…
a. İşsahibinin Taşınır Eseri Geri Verme Borcu
Yüklenici, kendi sahasında (örneğin işyerinde) ve kendi malzemesiyle eseri…
Eserin tamamlanmasını takiben işsahibine mülkiyeti devredilecek eser için işsahibinin…
Malzemeyi değil de, asıl şeyi yükleniciye vermekle eserin meydana getirilmesini istemiş…
Eser sözleşmesinde yüklenicinin malzemeyi ya da eklemeleri sağlama borcu altında…
Buna karşılık yüklenicinin malzemeyi sağlama borcunda eklentilerin mülkiyetini asıl…
b. İşsahibinin Taşınmaz Eseri Geri Verme Borcu
İşsahibinin TBK m. 473/I hükmü gereğince sözleşmeden dönme hakkını kullanması halinde…
(1) Yükleniciye Ait Arazi Üzerinde Taşınmaz Eserin Yapılması Halinde İşsahibinin Geri Verme Borcu
Yükleniciye ait arazi üzerinde taşınmaz eserin yapılması ve tamamlandığında eserin…
(2) İşsahibine Ait Arazi Üzerinde Taşınmaz Eserin Yapılması Halinde İşsahibinin Geri Verme Borcu
İşsahibine ait arazi üzerinde işsahibinin sağladığı malzemeyle taşınmaz eser yapılması…
Kullanılan malzemenin yükleniciye ait olduğu durumlarda(192)…
Hâlbuki aksi görüşe(195) göre ise işsahibinin arazisi üzerinde kendi malzemesiyle taşınmaz eser yapan yüklenici karşısında işsahibi, TBK m. 473/I hükmü gereğince sözleşmeden dönme hakkını kullandığında haksız yapı hükümlerine değil, kıyasen uygulanacak sebepsiz zenginleşme hükümlerine gidilmelidir. Buna göre, sözleşmeden dönme beyanının yükleniciye varması anına kadar yüklenicinin kendi malzemesiyle işsahibinin arazisinde meydana getirdiği (ve TMK m. 722/I hükmü gereğince arazinin bütünleyici parçası olan)…
Eser sözleşmesi ile kendi arazisinde imalat yaptıran işsahibinin, sözleşmeden dönme hakkını geçerli sebebe dayanmaksızın kullanmış olması halinde yüklenici, uygun bedel karşılığında yapının ve arazinin tamamının veya yeterli bir kısmının mülkiyetinin kendisine verilmesini isteyebilir(197). Kabul etmek gerekir ki, TBK m. 473/I hükmü gereğince işsahibinin sözleşmeden dönme hakkını kullanabileceği bir durumda, esere ya hiç başlanmamış ya da işe başlanmış ama işi yürütmede gecikme olduğundan TMK m. 724 hükmünün koşullarının gerçekleşmesi elbette zayıf bir ihtimaldir(198). Fakat bulunduğu yer bakımından değersiz Sayfa 218 bir arazide yapılan masraflı ve geniş çaplı bir taşınmaz yapının büyük bir kısmı bitirilmişken işsahibinin sözleşmeden dönmesi halinde yüklenici gecikmede kusursuzsa, TMK m. 724 hükmüne başvurabilmelidir(199). Aksi ihtimal olarak; yüklenicinin ağır kusuruyla gecikmeye sebebiyet vermesi halinde işsahibi sözleşmeden döndüğünde, yapının meydana getirilmesinde işsahibinin rızasının olduğuna yönelik inancını temel alarak yükleniciyi iyiniyetli varsaymak ve arazi mülkiyetinin yükleniciye devredilebileceğini kabul etmek, TMK m. 2 hükmü anlamında hakkın kötüye kullanılması yasağını ihlal etmek anlamına gelir. Örneğin, yüklenici, sözleşmenin kurulması aşamasında temerrüde düşeceğini, gecikmeye sebebiyet vereceğinin bilincindeyse, yüklenicinin iyiniyetli olduğu kabul edilmemelidir ve böyle bir durumda TMK m. 724 hükmü uyarınca yüklenici, arazi mülkiyetinin devrini talep edememelidir(200). Sayfa 219
c. İşsahibinin Fikri Eseri Geri Verme Borcu
Bilimsel, sanatsal, fikri eser gibi maddi varlığa sahip olmayan fikri eserlerin de…
d. İşsahibinin Bağımsız Varlığı Olmayan Eseri Geri Verme Borcu
İşsahibinin sözleşmeden dönmesi hakkını kullanması üzerine tarafların aldıklarını,…
2. Yüklenicinin Geri Verme Borcu
Eser sözleşmesinde işsahibi, TBK m. 473/I hükmü gereğince sözleşmeden dönmeye yönelik…
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde ise işsahibinin TBK m. 473/I hükmü gereğince…
3. İadeye Konu Şeyden Elde Edilen Yararın ve İade Konusu Şey İçin Yapılmış Masrafların Durumu
TBK m. 473/I hükmü gereğince sözleşmeden dönme hakkı kullanılmadan önce işsahibi,…
a. Elde Edilen Yararların Durumu
İşsahibinin TBK m. 473/I hükmü gereğince sözleşmeden dönme hakkını kullanması halinde…
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde ise sözleşme bedeli olarak yükleniciye…
b. Tamamlanmamış Esere İlişkin Yapılan Zorunlu ve Yararlı Giderlerin Durumu
Geri verme borçlusu yüklenici, TBK m. 80/I hükmü uyarınca geri vermeye konu olan…
C. Sözleşmeden Dönmenin Üçüncü Kişiler Bakımından Sonuçları
Kabul ettiğimiz kanuni borç ilişkisi görüşü uyarınca işsahibinin TBK m. 473/I hükmü…
1. Sözleşmeden Dönmenin Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmelerinde Üçüncü Kişilerin Edindiği Aynî Haklara Etkisi
Araştırma konumuz kapsamında eser sözleşmesine ilişkin hükümlerin uygulama alanı…
Üçüncü kişilerin arsa payı üzerindeki mülkiyet hakkını yükleniciden kazanması ile…
a. Üçüncü Kişinin Arsa Payı Üzerindeki Mülkiyet Hakkını Yükleniciden Kazanması
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde arsa sahibinin mülkiyetini yükleniciye devrettiği…
Hak sahibininin, geçerli bir tasarruf işlemi ile bir başkasına sahip olduğu hakkı…
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde arsa sahibinin, devretmeyi borçlandığı…
