KENTSEL DÖNÜŞÜM KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ
Araş. Gör. Fatma AYHAN…
Giriş
Kentsel dönüşüm uygulamalarına ülkemizde, özellikle son yıllarda “dönüşüm” hedefli…
Zamanla kentsel dönüşüm kapsamında kente dış müdahalelerin görünüm biçimleri değiştiği…
I. Kentsel Dönüşüm Kavramı
A. Terminoloji
Dünyada, kentsel alanlarda çok önemli bir dönüşümün yaşanmakta olduğu konusunda yaygın…
Doktrinde farklı tanımlamalara sahip olmasının yanı sıra içinde barındırdığı yenileme,…
Genel bir ifadeyle, toplumsal, ekonomik ve kültürel amaçlarla kent parçalarının kullanım…
Yukarıda sayılan terimlere, kentsel yenileşme (urban renaissance), sağlıklılaştırma (rehabilitation),…
Kanaatimizce, yukarıda sayılan olgular birbirinden bağımsız olmayıp, birbirinden…
Şüphesiz, ortaya çıkan farklı görünümlerin temelinde, kentlerin taşıdığı farklı fiziki,…
Sonuç olarak, söz konusu terimleri kentsel dönüşümün unsurları olarak değerlendirmekte…
B. Tanım
Kentsel dönüşüm olgusunu tanımlamaya geçmeden önce bir ön kabul olarak belirtmek…
Canlı organizmalara benzetilen kentler veya kent parçaları gelişirler, duraklarlar…
“Dönüşüm” kelimesinin sözlük anlamına bakıldığında, olduğundan başka bir biçime…
Kentsel dönüşüm kavramının doktrinde çeşitli tanımlarının yapıldığı görülmektedir.…
Keleş’e göre, kentsel dönüşüm kavramı, eskimiş kent kesimleriyle kaçak yapılardan oluşan gecekondu topluluklarının yenilenmesini anlatmak üzere kullanılmaktadır.…
Her ne kadar, yukarıda yer alan tanımda, kentsel dönüşümün unsurlarından doğrudan…
C. Kentsel Dönüşümün Unsurları
Yukarıda, “terminoloji” başlığı altında ifade edildiği üzere, kentsel dönüşüm kavramından…
Esas itibariyle söz konusu kavramlar, amaçlanan dönüşümün kentlerin yalnızca fiziksel…
1. Kentsel Yenileme (Urban Renewal)
Yukarıda ifade ettiğimiz gibi, doktrinde “kentsel yenileme” terimi, kentsel dönüşüm…
Kentsel yenileme, gerek yerleşme düzeni, gerekse mevcut yapıların durumu bakımından…
Kentsel yenileme uygulamalarına başvurmanın rasyonelliğini değişik ihtimallere göre…
2. Yeniden Üretim (Regeneration)
Kentsel yenileme terimi ve bu terimin tanımlanması noktasında gündeme gelen yaklaşım…
Doktrinde, dilimizde daha çok kentsel dönüşüm anlamında kullanıldığı ifade edilen…
3. Koruma (Conservation, Preservation)
Koruma uygulamaları, hem özgün niteliği ile koruma (preservation) hem de sınırlı…
Korunması gereken alan ve/veya yapıların varlığı halinde, kentsel dönüşüm taleplerinin…
4. Sağlıklılaştırma-Eski Haline Getirme (Rehabilitation)
Sağlıklılaştırma, doktrinde eski kent dokusunun ve çöküntü alanlarının kısmi yenileme…
Kentsel dönüşüm üst başlığı altında, sağlıklılaştırma ya da eski haline getirme kavramından…
5. Yeniden Canlandırma (Revitalization)
Yeniden canlandırma, genel olarak sosyo-kültürel, ekonomik ya da fiziksel yönlerden…
Bir başka ifadeyle, yeniden canlandırma kavramı, çeşitli bütünleşik kentsel yeniden…
Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde sık sık başvurulduğu belirtilen…
6. Yeniden Geliştirme (Redevelopment)
Yeniden geliştirme kavramı, “ekonomik ve yapısal özellikleri, iyileştirilmesine olanak…
Doktrinde, yeniden geliştirme uygulamalarının büyük maliyetlere ihtiyaç duyması nedeniyle…
7. Soylulaştırma (Gentrification)
Soylulaştırma ya da mutenalaştırma, doktrinde, bir alanı fiziki olarak korumanın…
Soylulaştırma yöntemi, ülkemizde yerel yönetimlerce sıklıkla kullanılan bir kentsel…
Kent merkezleri, daha önce bu alanda yerleşmiş bulunan üst gelir grupları tarafından…
Bu kentsel dönüşüm uygulamalarında, meslek sahibi, üst-orta sınıftan konut sahiplerinin,…
Belirtmek gerekir ki, “yerinden edilme” unsuru, soylulaştırma sürecinin özünü oluşturmaktadır…
D. Kentsel Dönüşümün Amaçları
Kentsel dönüşüm uygulamalarının konusunu, yukarıda açıklanan dönüşümün unsurları…
Kentsel dönüşüm projeleri, kentleşmenin beraberinde getirdiği, suç oranının, çevre…
Kentsel dönüşüm projeleri kentin hızla büyüyen, değişen ve bozulan dokusunda ortaya…
Kentsel dönüşüm projeleri fiziksel ve toplumsal çöküntü alanları haline gelen kent…
Günümüzde “sürdürülebilirlik” hedefi ile bağlantılı olarak, kentlerde daha önce…
Yapıların performanslarının düşmesi veya eskimesi, yangın, deprem, su baskını gibi…
Kentsel dönüşüm projelerinde, kamu ve özel sektör katılımı yanı sıra, özellikle…
Kentsel dönüşüm projelerinin amaçları bakımından üzerinde durulması gereken bir husus…
II. Kentsel Dönüşümün Tarihsel Gelişimi
A. Kentsel Dönüşüm Olgusunun Ortaya Çıkışı
Kentsel dönüşüm kavramı, ortaya çıktığı 19. yüzyıldan itibaren, çok çeşitli gerçekleşme…
Kentsel dönüşüm olgusu, Avrupa ülkeleri ve Amerika’da çeşitli nedenlerle çöküntüye…
19. yüzyılın ortalarından 1940’lı yıllara kadar, kentlerdeki fiziksel ve toplumsal…
Kentsel alanların çöküntüye uğrama sebeplerinin başında, gelişmiş sanayileşmenin…
1. 1960’lara kadar devam eden “Devlet eliyle toptan yeniden geliştirme ve kentsel…
EN
TR
