Hukuk-ı Hususiyye-i Düvel - Türkiye'de Yazılmış İlk Devletler Özel Hukuku Ders Kitabı

Münâsebet-i düveliyyeye hak ve adlin tesirini teslim hususunda [11] umum müttehit olmayıp, devletlerin haktan ziyâde kuvvete riâyet ettikleri ve kendilerine muktezâ-yı hakkı kabul ettirmek için bunların fevkinde bir kuvvet bulunmadığı makam-ı îtirazda dermeyan olunuyor. Vâkıâ, emsal-i târihiyyeye nazaran, devletler beyninde ihtilâf zuhura geldikçe silâha sarılarak galip olan taraf metâlibini taraf-ı mağluba kabul ettirmiştir, ki hâlâ zamanımızda kuvâ-yı külliye-i askeriyye bulundurması bu politikanın devamıdır. Ancak şâyan-ı dikkattir ki, böyle kuvvetle hakka galebeye çalışıldığı halde bile, yine taraf-ı galib kendinin haklı olduğunu iddia ediyor, yâni her halde hakka riâyetten külliyen vâreste kalınamıyor. Devletlerin fevkinde bir kuvvet bulunmadığı bahsine gelince, bunu iddia edenler diyorlar ki “bir devlet diğerinin hukukuna tecâvüz eylediği halde dûçar-ı tecâvüz olan devlet için yapılacak şey, fevklerinde hükmünü kendilerine kabul ettirecek bir mahkeme-i aliyye bulunmadığı için, kendi kuvvetine mürâcaattan ibârettir. Efrad arasında vukua gelen ihtilâfat mahâkim vâsıtasıyla hal olunursa da beyneldüvel tahaddüs eden münâzaat için böyle bir şey yoktur. Bilfarz devletler beyninde mütekevvin dâvâyı rüviyete mahsus bir mahkemenin vücudu tasavvur olunsa bile yine o da mukarreratını mevki-i icrâya vaz’ etmek hususunda âcizdir.” Bu iddiada bulunanlar hukuk ile kanunu birbirine karıştırıyorlar. Hürriyet-i şahsiyyesine mâlik iki şahıs bir yerde bulunduğu halde behemehal hak fikri zâhir olur: Bunların her biri kudret-i fâtıranın kendine bahşettiği kuvâ-yı [12]…