İkinci Bölüm
Antik Roma Uygarlığında Temel Çevre Sorunları Açısından Çevrenin Korunmasına İlişkin Hukuki Vasıtalar
§.1. Suların Korunmasına İlişkin Hukuki Vasıtalar
I. Su Kirliliği
Antik dönem filozofları ve su bilimcileri, temiz su ihtiyacının önemini vurgulamışlardır.…
“Maxime necessaria et ad vitam et ad delectiones et ad usum cotidianum” …
“Hem yaşam için hem zevkler için hem de günlük kullanım için su çok fazla gerekl…
Herkes tarafından öncelikli kullanımı gerektiren su, res communes olarak kabul edilirdi.…
Frontinus, De Aquaeductibus adlı eserinde (Liber 1,…
Antik Roma’da sular, şehrin içerisindeki kaynaklardan, kuyulardan ve Tiber nehrinden sağlanmaktaydı. Ancak özellikle kuyular ve Tiber nehri,…
Latium bölgesinin etrafındaki kaynaklarda, göllerde ve akarsularda bulunan suları biraraya toplayan Roma su kemerlerinin, çevre üzerinde büyük etkisi olmuştur. Bu su kemerleri ile Tiber nehrinin…
Suların kirletilmesine ve su hırsızlığına ilişkin olarak çok çeşitli, katı kurallar düzenlenmişti.…
Roma’da toplumsal öfkeye sebep olan kasti bir kirletme olarak, İmparator Neron’un,…
Su kemerlerindeki sular; kamunun kullanımındaki çeşmelere, dokuma ve boyama atölyelerine,…
Frontinus, suların çeşitli nitelikleri üzerinde durmuştur. Buna göre Romalılar, kirlilik ile doğru orantılı olarak niteliğindeki değişime göre suları ayırarak, farklı fonksiyonları görmek üzere suları niteliklerine uygun işlerde kullanırlardı.…
Su, geniş bir alandaki tarım faaliyeti için de temel unsurdu. Servitus aquaeductus…
Su kemerlerindeki fazla sudan, büyük bir sistem olarak şehrin her tarafına yayılan…
Cloaca Maxima Roma’daki birçok kanalizasyon sisteminden en büyüğü idi. On dört pēs yüksekliğinde,…
Antik Roma’da haklı bir üne sahip olan, sulama ve su akıtma (drenaj) sistemi çok…
Antik Roma’da atıklar, çöpler ve atıksular dolayısı ile meydana gelen zararların…
Guarino, su ve kanalizasyon konusundaki interdictum…
Bu görüşe karşılık Di Porto, M.Ö. 3. yy. ve M.Ö. 1.yy. arasındaki döneme ilişkin…
1. Suların Kirlilikten Korunmasına İlişkin Cezaî Düzenlemeler
A. Lex incerta de aquaeductibus urbis Romae
Frontinus, “De Aquaeductibus Urbis Romae” adlı eserinde (Liber I,…
Frontinus’a göre, yerel denetim ile su kaynaklarının kirletilmesi önlenmiş veya kirletenler cezalandırılmıştır. Nitekim aedilis curulis…
Frontinus’un yapmış olduğu açıklamalardan hareketle, kanunun hangi dönemde yapılmış olduğunu ve kaynağını öğrenmek mümkün değildir. Bununla birlikte Frontinus,…
Mommsen’in Frontinus’un belirttiği kanuna “ex legibus incertis de aquaeductibus urbis”…
İlgili kanunun yapıldığı zaman ve hukuki niteliğinin tespiti için, kullanılan bir…
Frontinus’un sözünü ettiği kanundaki suların kirletilmesi durumunda öngörülen para cezası, miktar olarak diğer kanunlarda geçen cezalar ile karşılaştırıldığında, (örneğin Lex Quinctia’da su…
Düzenlemenin çevreyi koruyucu etkisine bakıldığında, kamunun kullanımına özgülenmiş…
B. Lex Quinctia de aquaeductibus
Roma’nın ilk su kemerinin M.Ö. 312’de inşaa edilmesi ile birlikte su kaynaklarının…
Lex Quinctia de aquaeductibus’a göre; bir kimse kasıtlı olarak ana su borularına, kanallara, su kemerlerine, her ölçüdeki su borusuna, şehre sevkedilen kamuya ait suların saklandığı depolara veya sarnıçlara, delme, kırma şeklinde veya başka şekilde zarar verir ya da delinmesi, kırılması ya da herhangi bir şekilde zarar görmesine sebep olursa ve bundan dolayı suların bir kısmı şehire ulaşamazsa, azalır veya taşarsa ya da bu sular tahsis edildiği bahçeler veya şehirdeki taşınmazlara azalmış şekilde ulaşırsa, su depolarındaki veya sarnıçlardaki su seviyesi düşerse, yüz bin sesters para…
Bu düzenleme özellikle su kemerlerine çeşitli şekillerde zarar verilmesi durumuna…
C. Herculaneum’dan Bir Kayıt
“Si quis in hunc locum stercus abicere monetur non licere iacere. Si quis adversus (ea) indicium fecerit liberi dent denarium N servi verberibus in sedibus atmonentur…
“Eğer birisine bu yere pislik atması tavsiye edilirse, atmasına izin yoktur. Eğer…
Suların kirletilmesi yasağını düzenleyen bu kayıt, Herculaneum’da bir su deposunun üzerinde bulunmuştur. Bu düzenlemenin cezaî yönü açıktır. Öngörülen ceza kanunla belirlenmiş multa değildir.…
D. Lex de magistris aquarum
Bu düzenleme, Roma şehrindeki su kaynaklarının, su kuyularının idaresinden sorumlu…
Bu nizamname, magistris aquarum’ların oluşturduğu collegium’un yapısını ve amaçlarını tespit etmekteydi. Collegia aquarum…
Lex de magistris aquarum’da yer alan yaptırımların, bir derneğin tüzüğünde yer alan düzenlemelere benzediği ve bunların uygulayıcılarının da bu collegia aquarum’un hakemleri…
Collegia aquarum’un, ilk zamanlarda su kaynaklarının ve kuyuların kutsal olarak algılanmasına dair geleneği muhafaza etme görevini üstlendikleri görülmektedir. Sonradan, savaşlar sırasında, şehrin su kaynaklarını ve kuyularını düşman saldırılarından korumak, su temininin güvenliğini sağlamak gibi görevleri yürütmüşlerdir. Lex de magistris aquarum’un hazırlandığı…
EN
TR
