İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararlarında Dini Sembol ve Kıyafetler

İHAM, Lautsi kararında laiklik, tarafsızlık ve takdir marjı kavramlarının yarattığı sorunların çözümü için önemli tespitler yapmıştır. Bu kavramları birbirinden makul ölçüde ayırmayı başarmıştır. Buna göre, dini tarafsızlık elbette devletin görevidir. Fakat bu, devletin hiçbir dinle, diğer dinlere nazaran daha yakın ilişki kuramayacağı anlamına gelmez. Önemli olan diğer dinlere mensup bireylere de çoğulcu ve hoşgörülü bir toplum hayatı sunulabilmesidir. Sekülerizm yani devleti ve kamusal hayatı dinden arındırmak Sözleşme tarafından devletlere yüklenen bir yükümlülük değildir. Bir devletin, dinle ilişkilerini düzenlemede sekülerizmi rehber edinip edinmeyeceği konusunda takdir marjı bulunmaktadır. Bu bakımdan sekülerizm, dinler karşısında tarafsız bir tavır olmaktan çok dinin karşı tarafında bir fikir olarak, dini tarafsızlıkla aynı kavram değildir.

Son olarak Mahkeme, Lautsi kararında takdir marjı hususunda da olumlu bir ilerleme sunarak, bu doktrinin hangi durumlarda dar hangi durumlarda geniş yorumlanacağına dair işaretler vermiştir. Mahkeme’nin ilerleyen tarihli kararları bu tespitimizi doğrulamaktadır. İHAM, başvurucular lehine karar verdiği Eweida ve Diğerleri v. Birleşik Krallık,…