TR
EN
Mehaz Alman Ticaret Kanunu’nun 453. maddesinin Hükümet Gerekçesi’nde, taşıma işleri…
2. Taşıma işleri komisyoncusu ile taşıyıcı veya taşıyan arasındaki en önemli…
3. Türk Ticaret Kanunu’nun 917. maddesinin 2. fıkrasında taşıma işleri komisyonculuğunun, bir ticarî işletme faaliyeti olduğu öngörülmüştür. Bu düzenlemenin lafzı eleştiriye açıktır. Bir işletmenin ticarî işletme sayılabilmesi için, Türk Ticaret Kanunu’nun 11. maddesinin 1. fıkrasında öngörülen şartları sağlaması gerekir. Bir kişinin işletmesi kapsamında taşıma işleri komisyonculuğu yapması, o işletmeyi Kanun’un 11. maddesinin 1. fıkrasındaki şartlardan bağımsız olarak ticarî işletme hâline
4. Hukukumuzda taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinin hukukî niteliği hususunda görüş birliği bulunmamaktadır. Doktrindeki bir görüşe göre, taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinin vekâlet sözleşmesinin özel bir türüdür. Doktrindeki diğer bir görüşe göre, taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi bağımsız bir sözleşme niteliğine sahiptir. Bu bağlamda taşıma işleri komisyoncusunun, uygulamada freight forwarder…
Kanaatimizce taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinin hukukî niteliği tespit edilirken,…
Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi, tarafların birbiriyle karşılıklı uyuşan…
5. Türk Ticaret Kanunu’nun 918. maddesinde taşıma işleri komisyoncusunun Kanun’dan…
5a. Taşıma işleri komisyoncusunun eşyanın taşınması işini örgütleme yükümlülüğü üç aşamadan oluşur. Bunlar, taşıma işinin planlanması aşaması, taşıma işinin gerçekleştirilmesi aşaması ve taşıma işinin tamamlanmasından sonraki aşamadır. Taşıma işinin planlanması, taşıma aracının ve taşımanın yapılacağı güzergâhın belirlenmesini kapsar. Taşıma işinin gerçekleştirilmesi; eşyayı taşıyacak taşıyıcıların veya taşıyan-
5b. Taşıma işleri komisyoncusu, taşıma işi bakımından (gönderene nazaran)…
5c. Türk Ticaret Kanunu’nun 918. maddesinin 4. fıkrasında, taşıma işleri komisyoncusunun, gönderenin menfaatini gözetmekle ve gönderenin talimatlarına uymakla yükümlü olduğu öngörülmüştür. Gönderenin menfaatini gözetme yükümlülüğü, taşıma işleri komisyoncusunun sözleşmenin ifasının her aşamasında yerine getirilmesi gereken en önemli yükümlülüğüdür. Bu yükümlülük, taşıma işleri komisyoncusunun sadece gönderenin menfaatini kendi menfaatinden üstün tutmasını değil, aynı zamanda gönderenle yaptığı sözleşmenin ifasının her aşamasında gönderenin menfaatinin en iyi şekilde korunması için çaba göstermesini gerektirir. Dolayısıyla gönderenin menfaatini gözetme yükümlülüğü, taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi kapsamında ifa edilen tüm borçlar
5d. Taşıma işleri komisyoncusu, Türk Ticaret Kanunu’nun 918. maddesinin 4. fıkrasına göre ayrıca gönderenin talimatına uymakla yükümlüdür. Dar anlamda talimat, sözleşmenin yapılmasından sonraki aşamada iş görenin üstlendiği borçların somutlaştırılmasına yarayan ve iş sahibinin tek taraflı olarak kullanabildiği tamamlayıcı inşaî nitelikte bir haktır. Talimat için belirli bir şekil şartı öngörülmemiştir. Talimat; tek taraflı, varması gereken bir irade beyanıdır. Talimat (kural olarak) niteliği itibariyle bağlayıcı veya yol gösterici nitelikte olabilir. Sadece taraflarca sözleşmede taşıma işleri komisyoncusuna yüklenen borçları somutlaştıran emirler, talimatın konusunu oluşturabilir. Sözleşmede kararlaştırılmamış borçlar, gönderen tarafından talimat adı altında taşıma işleri komisyoncusuna tek taraflı olarak yüklenemez. Ancak taşıma işleri komisyoncusu, sözleşmeyle üstlenmemesine rağmen, bu talimat doğrultusunda emredilen yükümlülüğü yerine getirirse, gönderenin “talimatı” sözleşmeyi değiştirmeye yönelik bir öneri (icap) olarak, taşıma işleri komisyoncusunun bu yükümlülüğü yerine getirmesi de örtülü (zımnî) kabul olarak yorumlanabilir. Geçerli bir talimattan bahsedilebilmesi için verilen talimatın, objektif olarak mümkün, hukuka uygun ve normatif olarak katlanma sınırları içinde kalması (zumutbar)…
5e. Taşıma işleri komisyoncusunun, bilgi ve hesap verme yükümlülüğüne ilişkin…
5f. Taşıma işleri komisyoncusu, taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi kapsamında elde ettiklerini gönderene vermekle yükümlüdür. Bu borç, taşıma işleri komisyoncusunun avans ve giderlerinin ödenmesi ve zararlarının tazmini taleplerinin karşılığıdır. Bu bağlamda taşıma işleri
5g. Türk Ticaret Kanunu’nun 923. maddesi uyarınca komisyoncu, taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinden doğan bütün alacakları için Türk Medenî Kanunu’nun 950. ilâ 953. maddeleri uyarınca eşya üzerinde hapis hakkına sahiptir. Bununla birlikte hapis hakkı bakımından Türk Medenî Kanunu’na atıf yapılması isabetli değildir. Zira Türk Medenî Kanunu’nun atıf yapılan hükümleri, hapis hakkını genel olarak düzenleyen hükümler olduğundan, taşıma hukuku açısından özellik gösteren bazı hususlarla tam olarak örtüşmemektedir. Türk Medenî Kanunu’nun 951. maddesinin 1. fıkrası uyarınca niteliği itibariyle paraya çevrilmeye elverişli bulunmayan taşınırlar üzerinde hapis hakkı kullanılamaz. Oysa taşıma işleri komisyoncusunun hapis hakkını düzenleyen Türk Ticaret Kanunu’nun 923. maddesinde taşıyıcının hapis hakkını düzenleyen Kanun’un 891. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüş olduğundan, taşıma işleri komisyoncusunun hapis hakkının Kanun’un 860. maddesinde düzenlenen refakat belgelerini de kapsadığının kabulü gerekir. Fakat refakat belgeleri, paraya çevrilmeye elverişli nitelikte değildir. Ayrıca gönderenin arşivlemesi gereken ancak ekonomik değeri bulunmayan belgeler üzerinde teknik anlamda hapis hakkı kurulması söz konusu olamaz. Refakat belgeleri ve bu tür eşyalar üzerinde taşıma işleri komisyoncusunun bir “teslimden kaçınma hakkı” (Zurückbehaltunsgrecht)…
