1. Sanat özgürlüğünün kapsamına telif hakkı koruma gereklerini karşılayan…

2. Fikir ve sanat eserleri yoluyla kişilik hakkı ihlalinin söz konusu olabilmesi…

3. Bir eser vasıtasıyla kişilik hakkının ihlal edilmiş sayılması için ihlalin belirli bir yoğunluğa ulaşması gerekir. Başka bir deyişle kişilik hakkına yönelen davranışın saldırı niteliği taşıyacak yeterli ölçü ve ağırlıkta olması, hafif veya tolerans sınırları içinde kalan önemsiz filler olmaması gerekir. Sanat özgürlüğünün bir sonucu olarak kullanımın kişilik üzerindeki bozulmasının sanat özgürlüğünü geri plana atacak kadar ciddi

5. Kurgusal eserlerde kişilik hakkı ile sanat özgürlüğü çatışmasında yararların dengelenmesinde sanata özgü bakış açısını göz ardı etmemek gerekir. Sanata özgü bakış açısı, sanatın malzemesinin gerçek hayat olduğu gerçeğinden hareketle kişilik hakkı değerlerinin bir fikir ve sanat eserinde kullanılabileceği, menfaatler tartılmasında sanatın niteliklerinin, eser yaratmanın toplumun gelişimine katkısının, fikir ve sanat eserinin türünün özelliklerinin, kurgulamanın özelliklerinin dikkate alınması gerekliliği olarak tanımlanabilir Sanata özgü bakış açısı, “kurgusal gerçeklik”, “kurgu karinesi”, “kurgulamanın derecesi (Je-Desto formülü)” “eser türünün dikkate alınması, “uzman incelemesi”, “bütünsel değerlendirme” şeklinde farklı alt değerlendirmelerin yapılmasını gerektirir. Buna mukabil eserin kalitesi kişilik hakkı ihlali için yeterli bir gerekçe olamaz. Eserde yer alan kişi ile ilgili sanatsal özellikleri düşük bir eser yapılması, o kişi hakkında aynı konu veya içerikte başka bir eser yapılmasına engel değildir. Hatta kişi veya olay önem arz ediyorsa kişi veya olayla ilgili birçok eser sahibi farklı bakış açısıyla eser üretebilmektedir. Eserin kalitesi ve türü ihlal için bir kriter olursa sanatın gelişimi kısıtlanır. Yine bir eserin kimin bakış açısıyla kim tarafından aktarıldığı sanat özgürlüğü ile kişilik hakkı çatışmasında yararlar tartılırken dikkate alınacak bir unsur

8. Fikir ve sanat eserlerinden ölen kişinin kişilik hakkı değerlerine saldırı söz konusu olduğunda hukuki korumanın söz konusu olup olmayacağı olacaksa kim tarafından olacağı hususu tartışmalıdır. Kanaatimizce hem hatırayı koruma görüşü hem de ölümden sonra kişiliğin korunması görüşü pratikte aynı sonucu doğurmaktadır. Kişilik hakkına yönelen saldırılara karşı ister ölen adına ister kendi adlarına yakınlarının dava açması esasında ölenin kişilik hakkının ölümden sonra korumayı sağlamaktadır. Ayrıca her iki görüşte de dava açma konusundaki kararı ölenin yakınları verecektir. Yakınları dava açmadıkça ölen adına kişilik hakkı ihlaline dayalı korumayı talep edebilecek bir süje veya kurum söz konusu değildir. Bu nedenle de ister ölen adına ister kendi adlarına dava açsınlar davada incelenecek husus, ölenin kişilik hakkının zedelenip zedelenmediği hususudur. TBK m. 56/2 hükmü kıyasen uygulandığında ölenin kişilik hakkının zedelenmesi her durumda yakınlarının da manevi bütünlüğünü zedeleyeceğinden, yakınlar kendi adlarına da zaten dava açabileceklerdir. Bu dava ölen adına da açılsa, yakınları davayı kendi adlarına da açsa, davanın etkileri hayatta kalan yakınları açısından sonuç doğurur. Burada ihlal edilen kişilik hakkı değerinin ticari olarak kullanılmaya elverişli olup ol-

10. Saldırıya son verilmesi davası kapsamında eserin toplatılması ya da yasaklanması hassas bir karar olmakla burada kriter, eserdeki karalama ya da küçük düşürmenin ya da kişilik hakkına saldırının eserin sanatsal değerinden açıkça daha ağır basması ve son çare olması halinde mümkündür. Bu nedenle de öncelikle kişilik hakkı ihlalinin başka yollarla giderilip giderilemeyeceğine bakılmalıdır. Mahkeme kişilik haklarına saldırı içeren eseri toplatılmasına ancak düzeltme ile hukuka aykırılık sona erdirilemiyorsa karar vermelidir. Eserin belli bir kısmında söz konusu olan saldırı, sadece o kısmın eserden çıkartılması veya o kısma yönelik eser sahibine düzeltme yükümlülüğü getirerek çözülebiliyorsa, eserin toplatılması ölçülülük ilkesine aykırılık teşkil edecektir. Buna mukabil eserden kişilik hakkını ihlal eden kısımların çıkarılması halinde dahi ihlal

Fikir ve Sanat Eserleri Yoluyla Kişilik Hakkı İhlalleri

Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.

SONUÇ